Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

कपालेश्वमन्यच्च चतुर्थं परिकीर्तितम् । एकैकं सर्वलिंगानां फलं यच्छत्यसंशयम् । यथोक्तविधिना सम्यग्यथोक्तं द्विजसत्तमाः

kapāleśvamanyacca caturthaṃ parikīrtitam | ekaikaṃ sarvaliṃgānāṃ phalaṃ yacchatyasaṃśayam | yathoktavidhinā samyagyathoktaṃ dvijasattamāḥ

“และยังมีศิวลึงค์อีกองค์หนึ่งนามว่า กปาเลศวร ซึ่งกล่าวขานว่าเป็นองค์ที่สี่ ศิวลึงค์แต่ละองค์ในบรรดาทั้งหมดนี้—ปราศจากข้อสงสัย—ย่อมประทานผลแห่งศิวลึงค์ทั้งปวง เมื่อบูชาอย่างถูกต้องตามวิธีที่กล่าวไว้ โอ้ท่านผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ”

kapāleśvamKapāleśvara
kapāleśvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkapāla-īśvara (प्रातिपदिक; कपाल + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; नाम-विशेष (Kapāleśvara)
anyatanother
anyat:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; 'another' (liṅgam understood)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
caturthamthe fourth
caturtham:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; क्रमवाचक (the fourth)
parikīrtitamis proclaimed
parikīrtitam:
Kriya-viśeṣaṇa (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootpari-kīrtita (कृदन्त; √kīrt कीर्त् (धातु) + क्त, उपसर्गः परि)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (mentioned/proclaimed)
ekaikameach (one)
ekaikam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rooteka-eka (प्रातिपदिक; पुनरुक्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावार्थे प्रयोगः (each, one by one)
sarvaliṃgānāmof all liṅgas
sarvaliṃgānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva-liṅga (प्रातिपदिक; सर्व + लिंग)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
phalamfruit; result
phalam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
yacchatigrants
yacchati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyam (धातु; √yam यम् 'to give/offer' in causative sense √yā?; here from √yam with meaning 'to grant')
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
asaṃśayamundoubtedly
asaṃśayam:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roota-saṃśaya (प्रातिपदिक; अ + संशय)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverbial accusative: without doubt)
yathokta-vidhināby the prescribed method
yathokta-vidhinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyathā-ukta-vidhi (प्रातिपदिक; यथा + उक्त + विधि)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधन (by the prescribed procedure)
samyakproperly
samyak:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsamyak (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (properly)
yathoktamas stated
yathoktam:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā-ukta (कृदन्त; √vac वच् (धातु) + क्त; with yathā)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन-रूपेण अव्ययवत्; क्रियाविशेषण (as stated)
dvijasattamāḥO best of the twice-born
dvijasattamāḥ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija-sattama (प्रातिपदिक; द्विज + सत्तम)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/vocative), बहुवचन

Sūta (contextual continuation)

Tirtha: Kapāleśvara (among principal liṅgas)

Type: kshetra

Listener: Dvija-sattamas/pilgrims

Scene: A triad/quartet of liṅga shrines is shown; Kapāleśvara is highlighted with skull-bowl symbolism (kapāla) in iconographic motifs; priests perform orderly vidhi—abhisheka, bilva, lamps—while a narrator emphasizes ‘without doubt’.

K
Kapāleśvara (Liṅga/Śiva)
S
Sarva-liṅga-phala (aggregate merit of all Liṅga-darśana/pūjā)

FAQs

Proper, rule-based devotion (yathokta-vidhi) at a sanctified liṅga can yield comprehensive spiritual merit, emphasizing sincerity and dharmic procedure.

The same tīrtha setting of Adhyāya 266 in Nāgara Khaṇḍa, highlighting Kapāleśvara as one of the principal liṅgas of the locale.

Worship is to be performed ‘yathokta-vidhi’—according to the prescribed method—implying correct observances in liṅga-pūjā and tīrtha practice.