Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

ऋषय ऊचुः । शिवरात्रिः कथं जाता केनैषा च विनिर्मिता । कस्माद्बहुफला जाता सर्वं नो विस्तराद्वद

ṛṣaya ūcuḥ | śivarātriḥ kathaṃ jātā kenaiṣā ca vinirmitā | kasmādbahuphalā jātā sarvaṃ no vistarādvada

เหล่าฤๅษีกล่าวว่า “ศิวราตรีเกิดขึ้นได้อย่างไร และผู้ใดเป็นผู้สถาปนา? เหตุใดจึงให้ผลมากนัก? ขอท่านจงบอกเราทั้งหมดโดยพิสดาร”

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
शिवरात्रिःŚivarātri (night of Śiva)
शिवरात्रिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव+रात्रि (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘शिवस्य रात्रिः’)
कथम्how
कथम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)
जाताarose/was born
जाता:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन् धातोः)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)
केनby whom
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
एषाthis (Śivarātri)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
विनिर्मिताwas constructed/ordained
विनिर्मिता:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवि+निर्+मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मा/मि ‘निर्माणे’)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)
कस्मात्from what cause/why
कस्मात्:
Hetu/Apadana (Cause/Ablative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (अपादाने/Ablative), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
बहुफलाhighly fruitful
बहुफला:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootबहु+फल (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (‘बहूनि फलानि यस्याः’)
जाताbecame
जाता:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन्)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्
नःof us / to us
नः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्धे/Genitive), बहुवचनम्; एन्क्लिटिक-रूपम्
विस्तरात्in detail
विस्तरात्:
Kriya-vishesana (Manner)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (अपादाने/Ablative), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे—‘विस्तरेण’
वदtell (speak)
वद:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Ṛṣis (sages)

Tirtha: Śivarātri (vrata)

Type: kshetra

Listener: Sūta

Scene: Sages pressing for the backstory: ‘How was it born? Who established it? Why so fruitful?’ The storyteller poised to begin a sacred narrative; the night sky and liṅga shrine foreshadow the coming kathā.

Ś
Śivarātri

FAQs

A vrata’s power is rooted in sacred history and divine authorization; understanding origin (utpatti) deepens faith and correct practice.

The inquiry belongs to the Maṃkaṇeśvara-centered tīrtha discourse of Adhyāya 266.

No specific rite here—this verse requests the narrative origin and the reason for Śivarātri’s great efficacy.