Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

उमायै कथयामास देवदेवः पिनाकधृक् । कार्तिकेयोऽपि शुश्राव गुह्याद्गुह्यतरं महत्

umāyai kathayāmāsa devadevaḥ pinākadhṛk | kārtikeyo'pi śuśrāva guhyādguhyataraṃ mahat

แล้วพระผู้เป็นเจ้าเหนือเทพทั้งปวง ผู้ทรงพิณากะ (ศิวะ) ได้ตรัสบอกแก่อุมา. พระการ์ตติเกยะก็ได้สดับด้วย—โอวาทอันยิ่งใหญ่ ซึ่งลี้ลับยิ่งกว่าความลี้ลับทั้งปวง.

उमायैto Umā
उमायै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/Dative), एकवचन
कथयामासtold, narrated
कथयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु, णिच्)
Formलिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘he told/related’
देवदेवःthe god of gods
देवदेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/Nominative), एकवचन; ‘देवानां देवः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः
पिनाकधृक्the bearer of the Pināka (bow)
पिनाकधृक्:
Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootपिनाक (प्रातिपदिक) + धृ (धातु) → धृक् (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्विप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘पिनाकं धरति’ इति उपपद-तत्पुरुषः; धृ-धातोः क्विप् प्रत्ययान्तः
कार्तिकेयःKārttikeya
कार्तिकेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्तिकेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) = ‘also/even’
शुश्रावheard
शुश्राव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘he heard’
गुह्यात्from (what is) secret
गुह्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/Ablative), एकवचन; ‘from the secret’
गुह्यतरम्more secret
गुह्यतरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative) = ‘more secret’
महत्great
महत्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘great’ (गुणवाचक)

Narrator (contextual; likely Skanda in Nāgara-khaṇḍa tīrtha discourse)

Tirtha: Rahasya-upadeśa-sthāna (Śiva–Umā secret teaching place)

Type: kshetra

Scene: Śiva, holding the aura of the Pināka-bearer, speaks softly to Umā in a secluded jeweled summit; nearby, youthful Kārtikeya listens attentively, embodying disciplined śravaṇa.

Ś
Śiva
U
Umā
K
Kārtikeya
P
Pināka

FAQs

The highest knowledge is transmitted through divine lineage and reverent listening (śravaṇa), emphasizing secrecy, purity, and readiness.

The teaching is framed within the tīrtha-mahātmya setting already established, linking sacred geography with sacred instruction.

Implicitly, attentive listening to mantra-teaching; no explicit external rite is stated.