Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 82

यस्मात्कालात्ययं कृत्वाऽनीतोऽयं ब्राह्मणस्त्वया । तस्मादेनमपि क्षिप्रं द्वितीयेन समं त्यज

yasmātkālātyayaṃ kṛtvā'nīto'yaṃ brāhmaṇastvayā | tasmādenamapi kṣipraṃ dvitīyena samaṃ tyaja

เพราะเจ้าพรากเวลาที่ควรแล้วจึงนำพราหมณ์ผู้นี้มา ฉะนั้นจงปล่อยเขาเสียโดยเร็ว ให้เสมอด้วยผู้องค์ที่สอง

यस्मात्because (from the fact) that
यस्मात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
कालात्ययम्delay, lapse of time
कालात्ययम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल + अत्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कालस्य अत्ययः (delay/overstepping of time)
कृत्वाhaving caused, having done
कृत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having done/made’
आनीतःbrought
आनीतः:
Karta (Predicate complement/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootआ-√नी (धातु) (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्राह्मणःBrahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Kriya-viseshana (Logical connector/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति हेत्वर्थे अव्ययीभूत (therefore; ablative-form used adverbially)
एनम्him
एनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Kriya-viseshana (Particle/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्रम् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (quickly)
द्वितीयेनwith the second (one)
द्वितीयेन:
Sahakaraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सहार्थे ‘with the second (one)’
समम्together
समम्:
Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमम् (अव्यय)
Formसमानार्थक-अव्यय (together/equally)
त्यजrelease, abandon, let go
त्यज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

Dharmarāja (Yama)

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Scene: Dharmarāja issues a firm decree: because the brāhmaṇa was brought after delay, he must be released immediately, equal to the other.

D
Dharmarāja (Yama)
B
Brāhmaṇa
D
Dūta (messenger)
G
Gokarṇa

FAQs

Dharma includes right timing and right procedure; when due order is violated, corrective justice is applied—even in Yama’s court.

No site is named in this verse; it is part of the narrative embedded in the chapter’s tīrtha-māhātmya.

None; it is a juridical command by Dharmarāja to ‘release’ (tyaja) the brāhmaṇa.