Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

उत्ससृजुर्गवां मध्ये तं देवैर्गोपितं तदा । ततो देवगणाः सर्वे महर्षीणां गणाः पुनः । स्वानि स्थानानि ते जग्मुर्मुनयो वीतमत्सराः

utsasṛjurgavāṃ madhye taṃ devairgopitaṃ tadā | tato devagaṇāḥ sarve maharṣīṇāṃ gaṇāḥ punaḥ | svāni sthānāni te jagmurmunayo vītamatsarāḥ

แล้วพวกเขาปล่อยเขาเข้าไปท่ามกลางฝูงโค ขณะนั้นเหล่าเทวะคุ้มครองเขาไว้ ต่อมา หมู่เทวะทั้งปวงและหมู่มหาฤษีทั้งหลายก็กลับสู่สถานของตน—เหล่ามุนีผู้ปราศจากริษยา

utsasṛjuḥthey released/let go
utsasṛjuḥ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootut-sṛj (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (plural)
gavāmof the cows
gavām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग (common usage), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचनम् (plural)
madhyein the midst
madhye:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम् (singular)
tamhim/that one
tam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम् (singular)
devaiḥby the gods
devaiḥ:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचनम् (plural)
gopitamprotected/guarded
gopitam:
Karman (Object-qualified/कर्मविशेषण)
TypeVerb
Rootgup (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे विशेषणम् (qualifying 'tam')
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
tataḥthereupon/from there
tataḥ:
Kāla/Apādāna (Sequence/Source)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमसूचक (from there/thereupon)
devagaṇāḥgroups of gods
devagaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (devasya gaṇaḥ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचनम्
sarveall
sarve:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying devagaṇāḥ)
maharṣīṇāmof the great sages
maharṣīṇām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmaharṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचनम्
gaṇāḥgroups
gaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्
punaḥagain
punaḥ:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति/क्रमवाचक-अव्यय (again/once more)
svānitheir own
svāni:
Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying sthānāni)
sthānāniplaces/abodes
sthānāni:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचनम्
jagmuḥwent
jagmuḥ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
munayaḥsages
munayaḥ:
Karta (Subject-apposition/कर्तृसमनाधिकरण)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; अपपद-सम्बोधन/समुच्चयार्थे (in apposition to te)
vītamatsarāḥfree from envy
vītamatsarāḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootvīta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vī/vi-ita) + matsara (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (yeṣāṃ matsaraḥ vītaḥ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying munayaḥ/te)

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrtha-māhātmya; exact speaker not explicit in the snippet)

Type: kshetra

Scene: A marked bull is released into a herd of cows; unseen yet suggested, devas guard it. In the sky/upper register, groups of gods and great sages depart peacefully to their abodes, serene and free of envy.

D
deva-gaṇa
M
maharṣi
G
gāvaḥ (cows)

FAQs

Divine order is restored: the gods protect what is sacred, sages depart without rivalry, and dharmic harmony prevails.

The verse sits within a Reva/Śālagrāma-linked tīrtha-māhātmya sequence, but it does not explicitly name the tīrtha in this line.

None explicitly; it narrates protection and release among cows, resonant with go-sevā and sanctity themes.