Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

देवा महार्तिं प्रययुश्चचाल पृथिवी तथा । चंद्रार्कौ निष्प्रभौ चैव वायुरुच्चण्ड एव च

devā mahārtiṃ prayayuścacāla pṛthivī tathā | caṃdrārkau niṣprabhau caiva vāyuruccaṇḍa eva ca

เหล่าเทวะถูกความทุกข์ใหญ่ครอบงำ แม้แผ่นดินก็สั่นสะเทือน พระจันทร์และพระอาทิตย์ไร้รัศมี และลมก็กลายเป็นพายุกราดเกรี้ยว

देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
महा-आर्तिम्great distress
महा-आर्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + आर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती आर्तिः)
प्रययुःwent/entered into
प्रययुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलिट् (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
and
:
Connector (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चचालshook/moved
चचाल:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (likewise/also)
चन्द्र-अर्कौthe moon and the sun
चन्द्र-अर्कौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), द्विवचन; समासः—द्वन्द्वः (चन्द्रश्च अर्कश्च)
निष्प्रभौbecame lusterless
निष्प्रभौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिः-प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता/विशेषण), द्विवचन; विशेषणम् (चन्द्रार्कौ)
and
:
Connector (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Particle (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
वायुःthe wind
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उच्चण्डःvery fierce
उच्चण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउच्चण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (वायुः)
एवindeed
एव:
Particle (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
and
:
Connector (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)

Narrator (within Brahma–Nārada Saṃvāda frame)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (context)

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: Earth trembling beneath devas; sun and moon dulled like covered lamps; trees bending; a violent wind sweeping across a darkened sky.

D
Devas
P
Pṛthivī
C
Candra
A
Arka (Sūrya)
V
Vāyu
H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

When divine balance is disturbed, nature mirrors the disorder—portents signal a breakdown of cosmic harmony.

The verse is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya sequence in Nāgara Khaṇḍa.

None; the verse lists cosmic signs accompanying the crisis.