Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

शूद्र उवाच । महदाश्चर्यमेतद्धि यत्सुरा वृक्षरूपिणः । चातुर्मास्ये समायाते सर्ववृक्षनिवासिनः

śūdra uvāca | mahadāścaryametaddhi yatsurā vṛkṣarūpiṇaḥ | cāturmāsye samāyāte sarvavṛkṣanivāsinaḥ

ศูทรกล่าวว่า: “น่าอัศจรรย์ยิ่งนัก ที่เหล่าเทวะกลับทรงรูปเป็นต้นไม้ เมื่อจาตุรมาสยะมาถึง พวกท่านสถิตอยู่ในต้นไม้ทั้งปวง”

शूद्रःthe Śūdra
शूद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (आश्चर्यम् इत्यस्य विशेषण)
आश्चर्यम्wonder, marvel
आश्चर्यम्:
Karta/Predicate nominal (Exclamation content/कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karta/Predicate nominal (This/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/हेतुवाचक अव्यय (particle: indeed/for)
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relative pronoun/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
सुराःgods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वृक्षरूपिणःhaving the form of trees
वृक्षरूपिणः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृक्ष + रूपिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—वृक्षरूपं येषां ते/वृक्षरूपिणः (तत्पुरुष-प्राय)
चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
समायातेwhen it has arrived
समायाते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootसम्-आ-या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
सर्ववृक्षनिवासिनःdwelling in all trees
सर्ववृक्षनिवासिनः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + वृक्ष + निवासिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—सर्वेषु वृक्षेषु निवासिनः (सप्तमी-तत्पुरुष)

Śūdra (questioner)

Tirtha: Paija-vana (forest episode within Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya)

Type: kshetra

Scene: A humble Śūdra devotee stands with folded hands, eyes widened in wonder, addressing a sage in a forest; behind them, many trees subtly glow, hinting at hidden devas within their trunks during Cāturmāsya.

C
Cāturmāsya
S
Surāḥ (Devas)
V
Vṛkṣa (trees)

FAQs

Reverence toward trees is framed as reverence toward divine presence, especially during the holy Cāturmāsya period.

The broader frame is Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya in Nāgara Khaṇḍa, though this verse focuses on Cāturmāsya practice rather than a single tirtha.

An implied prescription: serve and honor trees during Cāturmāsya, recognizing them as abodes of devas.