Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

जयोवाच । देवि त्वद्देहसंभूतो वृक्षोऽयं स्वेदबिन्दुजः । नामाऽस्य कुरु वै क्षिप्रं पूजितः पापनाशनः

jayovāca | devi tvaddehasaṃbhūto vṛkṣo'yaṃ svedabindujaḥ | nāmā'sya kuru vai kṣipraṃ pūjitaḥ pāpanāśanaḥ

ชยากราบทูลว่า “ข้าแต่เทวี ต้นไม้นี้บังเกิดจากพระวรกายของพระองค์เอง เกิดจากหยดเหงื่อหนึ่งหยด ขอพระองค์โปรดประทานนามแก่เขาโดยเร็ว; เมื่อบูชาแล้ว ย่อมทำลายบาปได้”

जयाJayā
जया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
त्वत्your
त्वत्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्त्यर्थे प्रयोगः (genitive sense) अव्ययवत्-पूर्वपद; समासे पूर्वपदम्
देहसंभूतःarisen from (your) body
देहसंभूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदेह-संभूत (प्रातिपदिक; देह + संभूत)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (देहात्/देहस्य संभूतः) विशेषणम् (वृक्षः)
वृक्षःtree
वृक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वेदबिन्दुजःborn from a drop of sweat
स्वेदबिन्दुजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्वेद-बिन्दु-ज (प्रातिपदिक; स्वेद + बिन्दु + ज)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (स्वेदबिन्दोः जायते) विशेषणम् (वृक्षः)
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
अस्यof this (tree)
अस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
कुरुmake/give
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययवत् प्रयोगः (adverb)
पूजितःwhen worshipped / worshipped
पूजितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु) → पूजित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (वृक्षः)
पापनाशनःdestroyer of sins
पापनाशनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपाप-नाशन (प्रातिपदिक; पाप + नाशन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापस्य नाशनः) विशेषणम् (वृक्षः)

Jayā

Tirtha: Bilva (tree) (to be named)

Type: kshetra

Scene: Jayā explains to Pārvatī that the tree was born from a drop of her perspiration, and urges her to name it quickly; worship of it destroys sins.

J
Jayā
D
Devī (Pārvatī)
T
tree (bilva implied)

FAQs

Objects connected to the Divine (even a single drop) become powerful vehicles of purification when approached with worship.

The bilva-tree locus within Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha narrative—presented as a sanctified site-marker due to Devī’s sambandha (divine connection).

Pūjā (worship) of the tree is prescribed, with the promised fruit of pāpa-kṣaya (destruction of sin).