Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 62

चातुर्मास्ये विशेषेण मनुष्यो नैव नारकी । शालिग्रामं नरो दृष्ट्वा पूजितं कुसुमैः शुभैः

cāturmāsye viśeṣeṇa manuṣyo naiva nārakī | śāligrāmaṃ naro dṛṣṭvā pūjitaṃ kusumaiḥ śubhaiḥ

โดยเฉพาะในกาลจาตุรมาสยะ มนุษย์ย่อมไม่ตกสู่นรก; ผู้ใดได้เห็นศาลิครามที่บูชาด้วยดอกไม้มงคล ย่อมพ้นจากชะตากรรมนั้น

चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative Singular
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental Singular; adverbial use (‘especially’)
मनुष्यःa man/person
मनुष्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative Singular
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
नारकीhell-bound/pertaining to hell
नारकी:
Vidhaya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootनारकिन्/नारकी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative Singular; predicate adjective to मनुष्यः
शालिग्रामम्Śāligrāma (sacred stone/place)
शालिग्रामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशालिग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative Singular
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive): ‘having seen’
पूजितम्worshipped
पूजितम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Root√पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — past passive participle; agrees with शालिग्रामम्
कुसुमैःwith flowers
कुसुमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकुसुम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन — Instrumental Plural
शुभैःauspicious
शुभैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन — Instrumental Plural; qualifies कुसुमैः

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha: Śāligrāma (Gaṇḍakī-udbhava)

Type: kshetra

Scene: A devotee in the rainy-season Cāturmāsya setting beholds a Śāligrāma on a small altar, adorned with auspicious flowers; the atmosphere is restrained, devotional, and protective against naraka imagery kept only as a distant threat.

C
Cāturmāsya
Ś
Śāligrāma
N
Naraka (hell, implied by nārakī)

FAQs

Even darśana (reverent seeing) of properly worshipped Śāligrāma—especially in Cāturmāsya—is celebrated as powerfully purifying and protective.

The verse highlights the salvific merit of Śāligrāma darśana and pūjā rather than naming a particular pilgrimage geography.

Worship Śāligrāma with auspicious flowers during Cāturmāsya; even seeing such worship is said to yield great merit.