Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

नारद उवाच । उपचारैः षोडशभिः पूजनं क्रियते कथम् । ते के षोडश भावाः स्युर्नित्यं ये शयने हरेः

nārada uvāca | upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjanaṃ kriyate katham | te ke ṣoḍaśa bhāvāḥ syurnityaṃ ye śayane hareḥ

นารทกล่าวว่า: “การบูชาด้วยอุปจาระสิบหกประการกระทำอย่างไร? และเมื่อพระหริอยู่ในสภาวะศักดิ์สิทธิ์แห่งการเอนกาย (ศยน) นั้น ธรรมเนียมแห่งภาวะภักติสิบหกประการที่ควรถวายทุกวันคืออะไรบ้าง?”

nāradaḥNārada
nāradaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
upacāraiḥwith services/offerings
upacāraiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootupacāra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
ṣoḍaśabhiḥby sixteen
ṣoḍaśabhiḥ:
Karaṇa-visheshaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
pūjanamworship
pūjanam:
Karta (Grammatical subject of passive)
TypeNoun
Rootpūjana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
kriyateis done/performed
kriyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
kathamhow?
katham:
Kriya-visheshaṇa (Interrogative adverb)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण
tethose
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
kewhich/what (ones)?
ke:
Karta-visheshaṇa (Interrogative qualifier)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
ṣoḍaśasixteen
ṣoḍaśa:
Karta-visheshaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र विशेषणरूपेण (sixteen)
bhāvāḥmodes/acts, observances
bhāvāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
syuḥmay be / should be
syuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
nityamalways
nityam:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
yewhich (that)
ye:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
śayanein/at the resting (posture/bed)
śayane:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśayana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
hareḥof Hari (Viṣṇu)
hareḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

Nārada

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (context)

Type: kshetra

Scene: Nārada, with vīṇā, respectfully questions Brahmā about the sixteen upacāras; an icon of reclining Hari (Śeṣaśāyī) is envisioned behind them.

N
Nārada
H
Hari (Viṣṇu)

FAQs

True devotion is expressed through disciplined, complete worship—offering all sixteen services with steady daily reverence.

The immediate verse is procedural (pūjā) within the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya setting, rather than naming a new tīrtha.

Ṣoḍaśopacāra-pūjā (worship by sixteen services) and daily observances during Hari’s śayana (reclining) period.