Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

नारद उवाच । पंचायतनसंज्ञेयं कस्योक्ता सा कथं भवेत् । कथं पूजा च कर्तव्या विस्तरेणाशु तद्वद

nārada uvāca | paṃcāyatanasaṃjñeyaṃ kasyoktā sā kathaṃ bhavet | kathaṃ pūjā ca kartavyā vistareṇāśu tadvada

นารทกล่าวว่า: ‘ปัญจายตนะ’ หมายความว่าอย่างไร? ผู้ใดเป็นผู้สอน และควรเข้าใจอย่างไร? แล้วการบูชาพึงกระทำเช่นไร? ขอท่านจงบอกแก่ข้าพเจ้าโดยเร็ว พร้อมรายละเอียด

नारदःNārada
नारदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
पंचायतनसंज्ञेयम्to be termed ‘pañcāyatana’
पंचायतनसंज्ञेयम्:
Karma/Predicate-adjective (कर्म/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च + आयतन + संज्ञेय (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd: Nominative/Accusative), एकवचन; कृदन्तः—तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (संज्ञेय = ‘to be called/known’); समासः—तत्पुरुष (पञ्चायतनस्य संज्ञेयम्)
कस्यof whom, by whom
कस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
उक्ताsaid, stated
उक्ता:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
साthat (she/it)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
भवेत्would be, should be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
पूजाworship
पूजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
कर्तव्याto be done, should be performed
कर्तव्या:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + तव्य (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be done’)
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Karana (Manner/Means—करण)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (adverbial instrumental)
आशुquickly
आशु:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time/quickly)
तत्that (matter)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
वदtell, speak
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Nārada

Scene: Nārada, with vīṇā, respectfully questioning a sage about pañcāyatana—its definition, origin, and worship method—setting up a detailed exposition.

N
Nārada
P
Pañcāyatana

FAQs

Sincere inquiry into right practice is itself part of dharma; clarity about worship methods is valued in Purāṇic teaching.

No site is named in this verse; it continues the Cāturmāsya discourse embedded in the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya.

A request for the detailed method (vidhi) of pañcāyatana pūjā; the prescription follows in subsequent verses.