Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मचर्यादिसेवनम् । अव्रतेन गतं येषां चातुर्मास्यं सदा नृणाम्

cāturmāsye viśeṣeṇa brahmacaryādisevanam | avratena gataṃ yeṣāṃ cāturmāsyaṃ sadā nṛṇām

ในกาลจาตุรมาสยะโดยเฉพาะ พึงประพฤติพรหมจรรย์และวัตรวินัยอื่น ๆ แต่ผู้ใดที่ปล่อยให้จาตุรมาสยะผ่านไปโดยมิได้ตั้งวรตใด ๆ —

चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (अधिकरण)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Karana (Manner/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (प्रकार/करण)
ब्रह्मचर्य-आदि-सेवनम्practice of celibacy and the like
ब्रह्मचर्य-आदि-सेवनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + सेवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘ब्रह्मचर्यादीनां सेवनम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः
अ-व्रतेनby absence of vows / without vows
अ-व्रतेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootअ (नञ्-प्रत्यय) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासभावः (negated nominal)
गतम्has passed
गतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootगत (कृदन्त, √गम् धातु; भूतकृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (PPP) — ‘gone/passed’
येषाम्of whom
येषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (सम्बन्ध)
चातुर्मास्यम्the Cāturmāsya (observance/period)
चातुर्मास्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Adverbial/अव्यय-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
नृणाम्of men
नृणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (सम्बन्ध)

Skanda (deduced; exact speaker not stated in snippet)

Type: kshetra

Scene: A rainy-season (varṣā) setting: a vow-observer practicing brahmacarya and restraint—simple attire, controlled senses—near a tīrtha, with symbols of vrata (tulasī, lamp, water-pot) indicating Cāturmāsya discipline.

C
Cāturmāsya
B
brahmacarya

FAQs

Cāturmāsya is a privileged time for intensified restraint; letting it pass without vrata is portrayed as a spiritual loss.

The passage is set in Tīrthamāhātmya, but this line spotlights the sacred season (Cāturmāsya) rather than a named location.

Practice of brahmacarya and allied disciplines during Cāturmāsya.