Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

स विश्वकर्ता भुवनेषु गोप्ता स यज्ञभुक्सर्वफलप्रदश्च । दानानि वस्तुष्वधिदैवतं च यस्मिन्समुद्दिश्य ददाति मुक्तः

sa viśvakartā bhuvaneṣu goptā sa yajñabhuksarvaphalapradaśca | dānāni vastuṣvadhidaivataṃ ca yasminsamuddiśya dadāti muktaḥ

พระองค์ทรงเป็นผู้สร้างสรรพจักรวาล เป็นผู้คุ้มครองในทุกโลก เป็นผู้เสวยยัญพิธีและประทานผลทั้งปวง เมื่อผู้ใดมีใจวางเฉย ระลึกถึงพระองค์และรู้พระองค์เป็นเทวะประธานในสรรพสิ่ง แล้วถวายทาน ทานนั้นย่อมเป็นการอุทิศที่ถูกต้อง

he
:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular)
विश्वकर्ताcreator of the universe
विश्वकर्ता:
कर्ता (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व-कर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular; epithet)
भुवनेषुin the worlds
भुवनेषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः बहुवचनम् (locative plural)
गोप्ताprotector
गोप्ता:
कर्ता (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोप्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular; agent noun)
he
:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular)
यज्ञभुक्enjoyer of sacrifices
यज्ञभुक्:
कर्ता (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ-भुज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular; ‘eater/enjoyer of sacrifice’)
सर्वफलप्रदःgiver of all fruits (results)
सर्वफलप्रदः:
कर्ता (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व-फल-प्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular; epithet)
and
:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
दानानिgifts/charities
दानानि:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (neuter nom/acc pl)
वस्तुषुin/among the objects (of donation)
वस्तुषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवस्तु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः बहुवचनम् (locative plural)
अधिदैवतम्the presiding deity
अधिदैवतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअधि-दैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; ‘presiding deity’ (as a concept)
and
:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
यस्मिन्in whom / with reference to whom
यस्मिन्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (relative pronoun; locative singular)
समुद्दिश्यhaving directed (the act) toward
समुद्दिश्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-उद्-दिश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तम् अव्ययीभावरूपम् (absolutive/gerund): ‘having intended/aimed at’
ददातिgives
ददाति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (present, 3rd sg)
मुक्तःfreed/liberated (person)
मुक्तः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तम्; कर्तृ-विशेषणम् (Ppp used adjectivally)

Brahmā (context: Brahmanārada-saṃvāda referenced at chapter colophon)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: Cosmic Viṣṇu as creator-protector presides invisibly over a charity act; the gift, recipient, and donor are shown connected by a luminous thread indicating the adhidaivata presence in all things.

V
Viṣṇu
N
Nārāyaṇa
Y
Yajña

FAQs

Dāna becomes spiritually complete when it is consciously dedicated to the Supreme Lord, acknowledged as the inner divinity behind all offerings and results.

The surrounding narrative belongs to Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya within Nāgara Khaṇḍa, though this verse emphasizes universal theology of offering rather than a single tirtha.

Offer charity with intentional dedication (saṃkalpa) to the Lord, recognizing Him as the adhi-daivata associated with all gifted objects.