Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

चातुर्मास्ये प्रयत्नेन देयं वित्तानुसारतः । सर्वदानानि विप्रेभ्यो ददत्सुप्ते जगद्गुरौ

cāturmāsye prayatnena deyaṃ vittānusārataḥ | sarvadānāni viprebhyo dadatsupte jagadgurau

ในกาลจาตุรมาสยะพึงให้ทานด้วยความเพียรตามกำลังทรัพย์ เมื่อพระวิษณุผู้เป็นชคัทคุรุบรรทมในโยคะนิทรา การถวายทานนานาประการแก่พราหมณ์ทั้งหลาย—

चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period
चातुर्मास्ये:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (locative singular; time)
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
देयम्to be given / should be given
देयम्:
क्रिया-विशेषण (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + यत् (कृत्) → देय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विधेय-विशेषणम्; भावे/कर्तरि ‘to be given’ (gerundive)
वित्तानुसारतःaccording to one’s wealth
वित्तानुसारतः:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवित्त-अनुसार (प्रातिपदिक) + तस् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तम् (adverb: ‘according to’)
सर्वदानानिall gifts/charities
सर्वदानानि:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व-दान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (neuter nom/acc pl)
विप्रेभ्यःto the brāhmaṇas
विप्रेभ्यः:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे चतुर्थी-विभक्तिः बहुवचनम् (dative plural)
ददत्(one) giving
ददत्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदा (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्तं वर्तमान-कृदन्तम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; ‘giving’ (present active participle)
सुप्तेwhile (he) is asleep
सुप्ते:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसुप्त (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तम्; ‘when (he) is asleep’ (locative absolute with जगद्गुरौ)
जगद्गुरौwhen the Jagadguru (Lord) is asleep
जगद्गुरौ:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत्-गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (locative singular; in/with regard to Jagadguru)

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Scene: Viṣṇu reclines on Ananta in yoga-nidrā (Jagadguru asleep); in the foreground, pilgrims distribute varied gifts to brāhmaṇas with reverence during monsoon months.

C
Cāturmāsya
V
Vipra (Brāhmaṇa)
J
Jagadguru (Viṣṇu)
Y
Yoga-nidrā (cosmic sleep)

FAQs

Sacred seasons demand sincere effort: give within your means, and let charity become a disciplined offering during Viṣṇu’s yoga-nidrā.

This verse does not specify a location; it emphasizes the holy season (Cāturmāsya) within the broader tīrtha-mahātmya narrative.

Perform dāna diligently during Cāturmāsya, giving various gifts to Brāhmaṇas according to one’s resources.