Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

तस्मात्सर्वात्मभावेन दयाधर्मः सनातनः । सेव्यः स पुरुषैर्नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः

tasmātsarvātmabhāvena dayādharmaḥ sanātanaḥ | sevyaḥ sa puruṣairnityaṃ cāturmāsye viśeṣataḥ

ฉะนั้นด้วยความรู้สึกเป็นหนึ่งเดียวทั้งกายใจ จงบูชาธรรมแห่งเมตตากรุณาอันเป็นนิรันดร์ มนุษย์พึงปฏิบัติเป็นนิตย์ โดยเฉพาะยิ่งในกาลจาตุรมาสยะ

तस्मात्from that; therefore
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुँलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
सर्वात्मभावेनwith wholeheartedness; with the feeling of being all-souled
सर्वात्मभावेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व-आत्म-भाव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुँलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वस्य आत्मा इति/आत्मभावः)
दयाधर्मःthe duty of compassion
दयाधर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदया-धर्म (प्रातिपदिक; समास)
Formपुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (दयायाः धर्मः)
सनातनःeternal
सनातनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दयाधर्मस्य)
सेव्यःto be served; should be practiced
सेव्यः:
Karya/Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formयत्-प्रत्ययान्तः कृत्य-प्रत्ययः (gerundive/obligatory), पुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम्
सःthat (it); he
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुरुषैःby men; by people
पुरुषैः:
Kartr-karana (Agent group/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

Brahmā (inferred from chapter colophon context)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: Monsoon-season vow scene: pilgrims remain in the kṣetra, performing gentle worship, feeding animals, offering lamps, and taking vows of compassion with solemn resolve.

C
Cāturmāsya
D
Dayā-dharma

FAQs

Compassion is proclaimed as eternal dharma and is to be practiced wholeheartedly, with special emphasis in Cāturmāsya.

The teaching belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya stream within Nāgara-khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

A clear vrata directive: actively ‘serve’ (practice) dayā-dharma at all times, with heightened strictness during Cāturmāsya.