Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

नियमो वा जपो होमः स्वाध्यायो व्रतमेव वा । कर्तव्यं ब्राह्मणश्रेष्ठास्तुष्ट्यर्थं चक्रपाणिनः

niyamo vā japo homaḥ svādhyāyo vratameva vā | kartavyaṃ brāhmaṇaśreṣṭhāstuṣṭyarthaṃ cakrapāṇinaḥ

ไม่ว่าจะเป็นวินัย, ชปะ, โหมะ, สวาธยายะ หรือวรตะ—โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ—พึงปฏิบัติทั้งหมดนี้เพื่อความพอพระทัยของจักรปาณี ผู้ทรงจักร.

नियमःobservance
नियमः:
Karta (Option)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प (or)
जपःrecitation
जपः:
Karta (Option)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
होमःfire-offering
होमः:
Karta (Option)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वाध्यायःself-study (Vedic recitation)
स्वाध्यायः:
Karta (Option)
TypeNoun
Rootस्व + अध्याय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्वस्य अध्यायः/स्वाध्यायः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्रतम्vow
व्रतम्:
Karta (Option)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphasis)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प (or)
कर्तव्यम्should be done
कर्तव्यम्:
Kriya (Obligation predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः—कर्तुं योग्यं/आवश्यकम्
ब्राह्मणश्रेष्ठाःO best of brāhmaṇas
ब्राह्मणश्रेष्ठाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootब्राह्मण + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ब्राह्मणानां श्रेष्ठाः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), बहुवचन
तुष्ट्यर्थम्for (his) satisfaction
तुष्ट्यर्थम्:
Prayojana (Purpose)
TypeNoun
Rootतुष्टि + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तुष्ट्याः अर्थः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of satisfaction)
चक्रपाणिनःof the discus-bearer (Viṣṇu)
चक्रपाणिनः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootचक्र + पाणि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (चक्रं पाणौ यस्य), पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

Sūta

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇas (assembled sages)

Scene: Sūta enumerates acceptable observances—niyama, japa, homa, svādhyāya, vrata—while an icon of Cakrapāṇi presides, emphasizing dedication to Viṣṇu’s satisfaction.

C
Cakrapāṇi (Viṣṇu)
J
Japa
H
Homa
S
Svādhyāya
V
Vrata

FAQs

Multiple orthodox paths—discipline, chanting, offerings, study, and vows—are all valid when oriented toward pleasing Viṣṇu (Cakrapāṇi).

The instruction is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya setting in Nāgara Khaṇḍa.

Perform niyama/japa/homa/svādhyāya/vrata as devotional discipline, explicitly framed as an act to satisfy Cakrapāṇi.