Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

सूत उवाच । तस्मिन्व्रते ततश्चीर्णे ह्यशून्यशयनात्मके । तुतोष भगवान्विष्णुस्ततः प्रोवाच देवपम्

sūta uvāca | tasminvrate tataścīrṇe hyaśūnyaśayanātmake | tutoṣa bhagavānviṣṇustataḥ provāca devapam

สูตะกล่าวว่า: ครั้นเมื่อพรตนั้นอันชื่อว่า “อศูนยศยน” ได้ปฏิบัติสำเร็จโดยชอบแล้ว พระผู้เป็นเจ้า วิษณุทรงพอพระทัย; แล้วจึงตรัสแก่จอมเทพอินทร์

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘व्रते’ इत्यस्य विशेषणम्
व्रतेin the vow
व्रते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदर्थक-क्रियाविशेषणम् (then/thereupon)
चीर्णेperformed/observed
चीर्णे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘व्रते’ इत्यस्य विशेषणम् (when performed)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः (indeed/for)
अशून्यशयनात्मकेhaving the nature of ‘non-empty bed’ (vow)
अशून्यशयनात्मके:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-शून्य-शयन-आत्मक (प्रातिपदिक; अशून्यशयन + आत्मक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘व्रते’ इत्यस्य विशेषणम्; तत्पुरुषः (अशून्यशयनं आत्मा यस्य/यत्)
तुतोषwas pleased
तुतोष:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘विष्णुः’ इत्यस्य विशेषण/उपाधि
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (then)
प्रोवाचspoke, said
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
देवपम्to Devapa (Indra)
देवपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘प्रोवाच’ इत्यस्य कर्म; (पाठे ‘देवपम्’ = ‘देवपम्/देवपम्’—देवपः इन्द्रः इति)

Sūta

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied standard frame)

Scene: Sūta as narrator in a forest-assembly setting gestures while the vision shifts to Viṣṇu appearing before Indra; the moment of ‘tuṣṭi’ is shown as a soft radiance around Viṣṇu and a humbled Indra awaiting words.

S
Sūta
V
Viṣṇu
I
Indra (Devapa)

FAQs

Sincere observance of a Viṣṇu-centered vow (vrata) pleases the Lord and ripens into divine grace.

This verse functions as narrative framing within the Tīrthamāhātmya; the specific tīrtha is not named in this shloka itself.

The Aśūnyaśayana-type vrata is referenced as having been completed, but the detailed procedure is not stated in this verse.