Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

एतस्मिन्नंतरे कश्चिन्न मर्त्यो यजति क्षितौ । न होमं नैव जाप्यं च दैत्याञ्ज्ञात्वा सुरास्पदे

etasminnaṃtare kaścinna martyo yajati kṣitau | na homaṃ naiva jāpyaṃ ca daityāñjñātvā surāspade

ในกาลนั้น มนุษย์ใด ๆ บนแผ่นดินมิได้ประกอบยัญญะ ไม่ทำโหมะลงไฟ และไม่สาธยายมนตร์ เพราะรู้ว่าพวกไทตยะได้ยึดที่นั่งในแดนเทพไว้แล้ว

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम-शब्द
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; स्थान/कालवाचक
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
मर्त्यःa mortal (human)
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
यजतिworships/sacrifices
यजति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
क्षितौon earth
क्षितौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
होमम्homa (fire-offering)
होमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
जाप्यम्japa (recitation)
जाप्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजाप्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; जपनीय-कर्म
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
दैत्यान्the daityas (demons)
दैत्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
सुरास्पदेin the abode of the gods
सुरास्पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुर + आस्पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् आस्पदम्)

Sūta (continuing narration)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis of Naimiṣāraṇya (implied)

Scene: A quiet, desolate sacrificial ground: cold fire-altars, extinguished agni, abandoned ladles; villagers hide indoors. Above, a dim celestial realm shows daityas seated where devas should be, symbolizing inversion.

D
Daityas
S
Suras (Devas)
M
Mortals (Martya)
Y
Yajña
H
Homa
J
Japa

FAQs

When fear and adharma rule, sacred practices wane—showing how yajña, homa, and japa sustain both society and cosmic harmony.

The broader section is within Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, but this verse speaks generally of earth and heaven rather than a named tīrtha act.

Yajña, homa, and japa are mentioned as practices that ceased due to fear and the Daityas’ ascendancy.