Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

हतशेषाश्च दैत्यास्ते पातालांतःसमा गताः । वृकोऽपि पंगुतां प्राप्तस्तस्थौ तपसि सुस्थिरम्

hataśeṣāśca daityāste pātālāṃtaḥsamā gatāḥ | vṛko'pi paṃgutāṃ prāptastasthau tapasi susthiram

เหล่าไทตยะที่เหลือรอดจากการสังหารก็พากันถอยลงสู่ห้วงลึกแห่งปาตาละ ส่วนวฤกะเอง ครั้นกลายเป็นคนง่อยแล้ว ก็ยืนมั่นในตบะอย่างแน่วแน่ ไม่หวั่นไหว

हतशेषाःhaving only remnants left (mostly slain)
हतशेषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहत-शेष (कृदन्त+प्रातिपदिक; √हन् (धातु) + शेष (प्रातिपदिक))
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘हत’ + विशेष्य ‘शेष’—‘हताः शेषाः येषाम्’ इति समासार्थः
and
:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दैत्याःdemons (Daityas)
दैत्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
पाताल-अन्तः-समाःinside Pātāla (the netherworld)
पाताल-अन्तः-समाः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपाताल + अन्तः + सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः—‘पातालस्य अन्तः (अन्तरे) समाः’ = ‘within Pātāla’
गताःwent / reached
गताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘गच्छिताः/प्राप्ताः’
वृकःVṛka
वृकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso / even
अपि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-शब्दः ‘also/even’ (समुच्चय/अवधारण)
पङ्गुताम्lameness
पङ्गुताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपङ्गुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्राप्तःattained / became
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√प्राप् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘प्राप्तवान्’ अर्थे
तस्थौstood / remained
तस्थौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तपसिin austerity / in penance
तपसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
सुस्थिरम्very steady / firmly
सुस्थिरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-स्थिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपसर्ग ‘सु’ + ‘स्थिर’

Narrator (Purāṇic narrator; within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya context)

Tirtha: Pātāla (cosmic realm)

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ

Scene: Surviving daityas slip into the dark depths of Pātāla; Vṛka, now lame, stands immovable in austerity—still, rigid posture, eyes fixed, surrounded by a stark, otherworldly landscape.

D
Daityas
P
Pātāla
V
Vṛka

FAQs

Even after defeat, intense tapas can redirect a life; steadiness in austerity is portrayed as powerful.

No named tīrtha is stated in this verse; it situates events in Meru/Pātāla cosmography within the Māhātmya narrative.

Tapas (austerity/penance) is referenced as a practice, but no specific rite is detailed.