Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

एकवर्षसहस्रांतं यावद्युद्धमवर्तत । दिनेदिने क्षयं यांति तत्र देवा न दानवाः । ततो वर्षसहस्रांते संक्रुद्धः शशिशेखरः । त्रिशूलेन समुद्यम्य स्वहस्तेन व्यभेदयत्

ekavarṣasahasrāṃtaṃ yāvadyuddhamavartata | dinedine kṣayaṃ yāṃti tatra devā na dānavāḥ | tato varṣasahasrāṃte saṃkruddhaḥ śaśiśekharaḥ | triśūlena samudyamya svahastena vyabhedayat

ศึกนั้นดำเนินอยู่ครบหนึ่งพันปี วันแล้ววันเล่า เหล่าเทพกลับร่อยหรอลงที่นั่น มิใช่อสูร ครั้นสิ้นพันปี พระผู้ทรงจันทร์เป็นมงกุฎ (ศศิเศขระ) กริ้วนัก ยกตรีศูลขึ้น แล้วทรงแทงทะลุด้วยพระหัตถ์ของพระองค์เอง

एकवर्षसहस्रान्तम्up to the end of a thousand years
एकवर्षसहस्रान्तम्:
Desha-Kala-adhikarana (देश-काल-अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएक + वर्ष + सहस्र + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (एकवर्षसहस्रस्य अन्तः/पर्यन्तः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; यावत् इत्यस्य अवधिकर्म
यावत्as long as, until
यावत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय, अवधिक/परिमाणबोधक (as long as, up to)
युद्धम्the battle
युद्धम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अवर्ततcontinued, went on
अवर्तत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘continued/was going on’
दिनेin a day
दिने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
दिनेin (each) day
दिने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (day by day)
क्षयम्destruction, loss
क्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
यान्तिgo to, undergo
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (there)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
दानवाःthe demons (Dānavas)
दानवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक (then)
वर्षसहस्रान्तेat the end of a thousand years
वर्षसहस्रान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष + सहस्र + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (वर्षसहस्रस्य अन्तः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु) → संक्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; शशिशेखरः इति विशेषण
शशिशेखरःŚiva (moon-crested)
शशिशेखरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशशि + शेखर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (शशिः शेखरः यस्य/शशिशेखरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
त्रिशूलेनwith the trident
त्रिशूलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootत्रिशूल (प्रातिपदिक)
Formद्विगु (त्रीणि शूलानि/त्रिशूलम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
समुद्यम्यhaving raised
समुद्यम्य:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम् + उद् + यम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having lifted/raised’
स्वहस्तेनwith his own hand
स्वहस्तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व + हस्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (स्वस्य हस्तः); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
व्यभेदयत्split, pierced, broke apart
व्यभेदयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + भिद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Sūta (implied continuation of narration)

Type: kshetra

Scene: A millennium-long war culminates: exhausted devas, triumphant asuras, and then Śiva—Moon-crested—rises in fury, lifting the trident and striking the demon with a single, world-shaking thrust.

Ś
Śiva (Śaśiśekhara)
T
Trident (Triśūla)
D
Devas
D
Dānavas
A
Andhaka (context)

FAQs

Even prolonged suffering of the righteous is not defeat; divine justice may appear delayed, but Śiva’s intervention restores balance when the time is ripe.

The episode belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya stream in the Nāgara Khaṇḍa, though the verse narrates the cosmic battle rather than a local rite.

None.