Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागाः क्षीराब्धौ मधुसूदनः । योगनिद्रां गतः शेते शेषपर्यंकशा यकः

sūta uvāca | satyametanmahābhāgāḥ kṣīrābdhau madhusūdanaḥ | yoganidrāṃ gataḥ śete śeṣaparyaṃkaśā yakaḥ

สุตะกล่าวว่า “เป็นความจริง โอ้ท่านผู้ประเสริฐทั้งหลาย: มธุสูทนะบรรทมอยู่ในเกษีรสมุทร เมื่อทรงเข้าสู่โยคนิทรา และเอนกายบนแท่นบรรทมแห่งเศษะ”

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद
सत्यम्true
सत्यम्:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; वाक्ये विधेय (predicative)
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
महाभागाःO fortunate ones
महाभागाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); बहुवचन; कर्मधारय (महान् भागः यस्य)
क्षीराब्धौin the ocean of milk
क्षीराब्धौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षीर + अब्धि (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (क्षीरस्य अब्धिः)
मधुसूदनःMadhusūdana (Vishnu)
मधुसूदनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमधु + सूदन (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मधोः सूदनः)
योगनिद्राम्yogic sleep
योगनिद्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोग + निद्रा (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुष (योगस्य निद्रा)
गतःhaving entered, gone into
गतः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying ‘मधुसूदनः’)
शेतेlies
शेते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशी (धातु)
Formलट्-लकार; प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
शेषपर्यङ्कशाय्यकःone who lies on the couch of Śeṣa
शेषपर्यङ्कशाय्यकः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशेष + पर्यङ्क + शाय्यक (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (शेषस्य पर्यङ्कः; तस्मिन् शाय्यकः = शेषपर्यङ्के शयितः)

Sūta

Tirtha: Kṣīrābdhi-Anantaśayana (doctrinal anchor)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: Sūta calmly instructs the sages; behind him a visionary overlay shows Viṣṇu on Śeṣa in the Milk Ocean—an authoritative confirmation—while the cave-entrance shrine remains in the foreground, hinting at two levels of presence.

S
Sūta
M
Madhusūdana (Viṣṇu)
K
Kṣīrābdhi
Ś
Śeṣa
Y
Yoganidrā

FAQs

Orthodox cosmology is affirmed before explaining how the same Lord manifests at a terrestrial pilgrimage site.

This verse highlights the cosmic abode (Kṣīrābdhi), setting up the later explanation of the local biladvāra shrine.

None; it is a doctrinal confirmation about Viṣṇu’s yoganidrā on Śeṣa.