Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

आवाहनपरित्यक्तं कार्यं पार्थिवसत्तम । तृप्तिप्रश्नस्तथा कार्यः स्वदितं च सकृत्ततः

āvāhanaparityaktaṃ kāryaṃ pārthivasattama | tṛptipraśnastathā kāryaḥ svaditaṃ ca sakṛttataḥ

ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ พึงประกอบพิธีนี้โดยละเว้นการอาวาหนะ (āvāhana) คือการอัญเชิญอย่างเป็นทางการ และพึงไต่ถามถึงความอิ่มเอิบพอใจ (tṛpti) ด้วย; ครั้นแล้วจึงชิมเครื่องบูชา/ปราสาท (prasāda) เพียงครั้งเดียวเท่านั้น

āvāhanainvocation
āvāhana:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootāvāhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रातिपदिकम् (समासाङ्ग)
parityaktamabandoned/omitted
parityaktam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpari√tyaj (धातु) (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; अर्थः ‘त्यक्तम्’
kāryama rite to be done
kāryam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक; √kṛ से यत्-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
pārthivaO king (earthly ruler)
pārthiva:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpārthiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; विशेषणरूपेण
sattamabest among the good
sattama:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootsat + tama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः/कर्मधारयभावः (सतां तमः = श्रेष्ठः)
tṛptisatisfaction
tṛpti:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Roottṛpti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रातिपदिकम् (समासाङ्ग)
praśnaḥquestion/inquiry
praśnaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpraśna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tathāalso/likewise
tathā:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
kāryaḥshould be done
kāryaḥ:
Kriya (Predicate complement/क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विधेयविशेषणम् (predicative adjective)
svaditam(food) tasted
svaditam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsu√ad (धातु) (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; अर्थः ‘स्वादितम्’
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
sakṛtonce
sakṛt:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsakṛt (अव्यय)
Formअव्ययम्; काल/परिमाणवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: once)
tataḥthereafter/from that
tataḥ:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तः (ablatival adverb)

Bhartṛyajña

Listener: pārthiva-sattama (addressed king)

Scene: A pilgrim-yajamāna seated on kuśa, offering piṇḍa/anna to a brāhmaṇa at a riverside tīrtha; no elaborate āvāhana gestures; the yajamāna respectfully asks about satisfaction; then tastes a small portion once.

FAQs

Ekoddiṣṭa rites emphasize simplicity and precision—omitting certain formalities while ensuring completion through the tṛpti inquiry.

The verse belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya’s Śrāddha-kalpa, without naming a distinct tīrtha in this line.

Do not perform āvāhana; perform tṛpti-praśna; and do the tasting only once (sakṛt).