Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

भर्तृयज्ञ उवाच । प्रणम्यामंत्रिता ये च श्राद्रार्थं ब्राह्मणोत्तमाः । आनीय कुतपे काले तान्सर्वान्प्रार्थयेदि दम्

bhartṛyajña uvāca | praṇamyāmaṃtritā ye ca śrādrārthaṃ brāhmaṇottamāḥ | ānīya kutape kāle tānsarvānprārthayedi dam

ภรรตฤยัชญะกล่าวว่า: “เมื่อได้กราบนอบน้อมและเชิญพราหมณ์ผู้ประเสริฐเพื่อศราทธะแล้ว พึงพาท่านทั้งปวงมาในกาลอันเหมาะ คือกุฏปะ-กาล แล้วจึงอาราธนาท่านทั้งหมดด้วยความเคารพดังนี้”

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña (name)
भर्तृयज्ञः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (वक्तृ-नाम)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनम् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘प्रणम्य’ = प्रणामं कृत्वा
आमन्त्रिताःinvited
आमन्त्रिताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्त्र् (धातु) + आ (उपसर्ग) → आमन्त्रित (कृदन्त)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘आहूताः/निमन्त्रिताः’
येwho, those who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
श्राद्धार्थम्for the śrāddha purpose
श्राद्धार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (श्राद्धस्य अर्थः)
ब्राह्मणोत्तमाःexcellent brāhmaṇas
ब्राह्मणोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कर्मधारय (उत्तमाः ब्राह्मणाः)
आनीयhaving brought
आनीय:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनी (धातु) + आ (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘आनयित्वा’
कुतपेat the kutapa (auspicious śrāddha time/seat)
कुतपे:
Adhikaraṇa (Location/occasion/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुतप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे भेदः), सप्तमी (7th/locative), एकवचन; ‘कुतप’ = श्राद्धकालविशेषः/आसनविशेषः
कालेat the time
काले:
Kāla-adhikaraṇa (Time locus/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तान्them
तान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रार्थयेत्should request, should entreat
प्रार्थयेत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्थ् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formविधिलिङ् (optative/potential), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karman (Object—said/requested/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Bhartṛyajña

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis (outer frame, implied)

Scene: A householder bows to invited brāhmaṇas, then leads them to the śrāddha place at midday’s auspicious kutapa-kāla; the brāhmaṇas are honored with seats and water, and the yajamāna begins a formal request.

B
Bhartṛyajña
B
Brāhmaṇa
Ś
Śrāddha
K
Kutapa-kāla

FAQs

Reverence and proper timing are integral to dharma: honoring worthy Brāhmaṇas with humility strengthens the efficacy of ancestral rites.

The teaching is situated within Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya, though this verse emphasizes correct conduct rather than describing the geography.

Invite worthy Brāhmaṇas for Śrāddha, bring them at kutapa-kāla, and address them with a formal request.