Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दोषानेतान्परित्यजेत् । श्राद्धभुग्यजमानश्च विशेषेण महीपते

tasmātsarvaprayatnena doṣānetānparityajet | śrāddhabhugyajamānaśca viśeṣeṇa mahīpate

เพราะฉะนั้น ข้าแต่พระมหีปติ ผู้เป็นเจ้าผืนแผ่นดิน พึงละโทษเหล่านี้ด้วยความเพียรทุกประการ โดยเฉพาะผู้ฉันศราทธะและยชามานะผู้ประกอบพิธี

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason marker)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण निपातवत्; हेत्वर्थ (therefore/from that reason)
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण (instrument: with all effort)
दोषान्faults
दोषान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्म
एतान्these
एतान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (these)
परित्यजेत्should abandon
परित्यजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-त्यज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
श्राद्धभुक्one who eats (at) śrāddha
श्राद्धभुक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्राद्ध + भुज् (धातु)
Formकृदन्त (क्विप्/क्-प्रत्ययान्त ‘भुक्’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘श्राद्धं भुङ्क्ते’ इति उपपद-तत्पुरुष; कर्ता (one who eats at śrāddha)
यजमानःthe sacrificer (patron)
यजमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Sambandha (Adverbial instrument)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणभाव (especially)
महीपतेO king (lord of the earth)
महीपते:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मही + पति)

Bhartṛyajña (addressing a king: mahīpate)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Mahīpati (king)

Scene: A teacher-sage addressing a king, pointing to a list of ‘doṣas’; beside them, a yajamāna and a brāhmaṇa śrāddha-bhuk stand with folded hands, signifying resolve to avoid faults.

Y
Yajamāna

FAQs

Dharma is preserved by vigilant self-correction; ritual participants must actively avoid known impurities.

The counsel belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya narrative environment of Nāgara Khaṇḍa.

Both the Śrāddha participant (eater) and the performer (yajamāna) must carefully avoid the enumerated doṣas.