Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

एकास्तं च समालोक्य रूपयौवनसंयुतम् । गवाक्षात्प्रपतंति स्म निश्चेष्टा धरणीतले

ekāstaṃ ca samālokya rūpayauvanasaṃyutam | gavākṣātprapataṃti sma niśceṣṭā dharaṇītale

บางนางเมื่อได้เห็นเขา—ผู้พร้อมด้วยรูปงามและวัยหนุ่ม—ก็พลัดตกจากหน้าต่าง ลงนอนแน่นิ่งอย่างไร้เรี่ยวแรงบนพื้นดิน

एकाःsome (women)
एकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
समालोक्यhaving looked at
समालोक्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + आ + लोक् (धातु) → समालोक्य (क्त्वान्त)
Formअव्ययभावे क्त्वा (Gerund); पूर्वक्रिया
रूपयौवनसंयुतम्endowed with beauty and youth
रूपयौवनसंयुतम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootरूप + यौवन + संयुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुषः (रूपेण यौवनेन च संयुतम्)
गवाक्षात्from the window
गवाक्षात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगवाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (Ablative), एकवचन
प्रपतन्तिthey fall down
प्रपतन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + पत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
स्मindeed/then (past narrative marker)
स्म:
Sambandha (Narrative particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय; भूतार्थ/अनुस्मरण-निपात (particle indicating past narration)
निश्चेष्टाःmotionless, inert
निश्चेष्टाः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिश्चेष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; कर्तृविशेषण
धरणीतलेon the ground
धरणीतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणीतल (प्रातिपदिक: धरणी + तल)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धरण्याः तलम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Type: kshetra

Scene: Women at upper windows (gavākṣa) see the radiant youth; overcome, they topple forward and fall, lying motionless on the ground below, while onlookers react in shock.

FAQs

It warns that infatuation can cause literal and figurative downfall; Purāṇic māhātmyas often redirect such energy toward devotion and sacred practice.

This excerpt does not specify the tīrtha; it remains within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya chapter setting.

None.