Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

सर्वं जनं नरेन्द्रस्य मृतं जीवापयन्निव । मा नृपानेन दुःखेन व्याधिजेन हुताशनम् । प्रविश त्वं स्थिते तीर्थे सर्वव्याधिक्षयावहे

sarvaṃ janaṃ narendrasya mṛtaṃ jīvāpayanniva | mā nṛpānena duḥkhena vyādhijena hutāśanam | praviśa tvaṃ sthite tīrthe sarvavyādhikṣayāvahe

“ข้าแต่พระนเรนทร ผู้คนของพระองค์ประหนึ่งถูกชุบชีวิตจากความตาย—เพราะรักและผูกพันต่อพระองค์ยิ่งนัก อย่าได้เพราะทุกข์อันเกิดจากโรคนี้แล้วเสด็จเข้าสู่ไฟ (หุตาศนะ) เลย จงเสด็จเข้าสู่ทีรถะอันสถิตมั่นนี้เถิด ซึ่งยังความสิ้นไปแห่งโรคทั้งปวง”

सर्वम्all, the whole
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
जनम्people
जनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नरेन्द्रस्यof the king
नरेन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootnarendra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः तत्पुरुष (नराणाम् इन्द्रः)
मृतम्dead
मृतम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootमृ (धातु) + मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; जनम् इति विशेषण
जीवापयन्reviving (making live)
जीवापयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootजीवापय् (धातु, causative of जीव्) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि प्रयोग
इवas if
इव:
Sambandha (Comparator)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
माdo not
मा:
Pratiṣedha (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootmā (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
अनेनby this
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
दुःखेनby sorrow
दुःखेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
व्याधिजेनborn of disease
व्याधिजेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootvyādhi + ja (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः तत्पुरुष (व्याधेः जातम्)
हुताशनम्fire (Agni)
हुताशनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothutāśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रविशenter
प्रविश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्थितेsituated, established
स्थिते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तीर्थे इति विशेषण
तीर्थेin the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सर्वव्याधिक्षयावहेin (that) which brings the destruction of all diseases
सर्वव्याधिक्षयावहे:
Adhikarana (Location qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva + vyādhi + kṣaya + āvaha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः तत्पुरुष (सर्वव्याधीनां क्षयम् आवहति इति)

Kārpaṭika

Tirtha: Unnamed 'sthita tīrtha' (as per verse)

Type: ghat

Listener: Nṛpa (the king)

Scene: The ascetic stands before the afflicted king, hand raised in reassurance; behind them a glimpse of a sacred waterbody/ghāṭa suggests the nearby tīrtha that destroys diseases.

K
kārpaṭika
N
nṛpa/narendra (king)
T
tīrtha
H
hutāśana (fire)

FAQs

Despair is not dharma; sacred geography (tīrtha) is presented as a divinely sanctioned remedy that restores hope and health.

A “sarvavyādhi-kṣayāvaha” (all-disease-destroying) tīrtha is praised, though its proper name is not given in this snippet.

The instruction is to go/enter the tīrtha; in tīrthamāhātmya context this implies tīrtha-sevā, especially snāna (ritual bathing).