Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 153

माघमासे सिते पक्षे त्रयो दश्यां दिने स्थिते । तद्ग्रामसंस्थिता लोका येऽत्रागत्य समाहिताः

māghamāse site pakṣe trayo daśyāṃ dine sthite | tadgrāmasaṃsthitā lokā ye'trāgatya samāhitāḥ

ในเดือนมาฆะ ในปักษ์สว่าง ครั้นถึงวันติโถีที่สิบสาม ชาวบ้านผู้พำนักในหมู่บ้านเหล่านั้นซึ่งมาที่นี่ด้วยจิตตั้งมั่น—

māghamāsein the month of Māgha
māghamāse:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootmāgha (प्रातिपदिक) + māsa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (माघस्य मासः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
sitebright (white)
site:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; pakṣe इत्यस्य विशेषणम्
pakṣein the fortnight
pakṣe:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootpakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
trayaḥthree
trayaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (used distributively with days)
daśyāmon the tenth (tithi)
daśyām:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootdaśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (तिथि: दशमी)
dineon the day
dine:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
sthitehaving come/occurred
sthite:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु) + kta (क्त) → sthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; dine इत्यस्य विशेषणम् (when the day has arrived)
tadgrāmasaṃsthitāḥresiding in that village
tadgrāmasaṃsthitāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम) + grāma (प्रातिपदिक) + saṃsthita (sam-sthā धातु + kta)
Formतत्पुरुष-समास (तस्मिन् ग्रामे संस्थिताः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; lokāḥ इत्यस्य विशेषणम्
lokāḥpeople
lokāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
yewho
ye:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
atrahere
atra:
Deśa (Place marker/देश)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
āgatyahaving come
āgatya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootā-gam (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund)
samāhitāḥcollected/attentive
samāhitāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-dhā (धातु) + kta (क्त) → samāhita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; lokāḥ/ye इत्यस्य विशेषणम्

Unspecified (deduced: narrator introducing a calendrical observance at the tīrtha)

Tirtha: Bālamaṇḍanaka

Type: kund

Scene: On Māgha śukla trayodaśī, villagers walk in procession toward the sacred tank and liṅga, carrying flowers, lamps, and water pots, faces calm and intent.

M
Māgha (month)
Ś
Śukla pakṣa (bright fortnight)
T
Trayodaśī (tithi)

FAQs

Sacred time (kāla) enhances sacred place (deśa); visiting a tīrtha on an auspicious tithi with concentration is especially meritorious.

Bālamaṇḍanaka tīrtha, with a specific calendrical occasion highlighted.

Come to the tīrtha in Māgha, bright fortnight, on Trayodaśī, with a composed and attentive mind (preparatory requirement for worship described next).