Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

संमुखस्यापि संग्रामे युध्यमानस्य देहिनः । कदाचिच्चलते चित्तं तीक्ष्णशस्त्रहतस्य च

saṃmukhasyāpi saṃgrāme yudhyamānasya dehinaḥ | kadāciccalate cittaṃ tīkṣṇaśastrahatasya ca

แม้แต่นักรบผู้ต่อสู้ประจันหน้าในสนามรบ จิตใจก็อาจหวั่นไหวได้ในบางคราว—ยิ่งนักสำหรับผู้ที่ถูกฟันด้วยอาวุธคมจนล้มลง

संमुखस्यof one who is facing (the enemy)/in front
संमुखस्य:
Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसंमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘देहिनः’ इत्यस्य विशेषणम्
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्यय (even/also)
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
युध्यमानस्यof (one) fighting
युध्यमानस्य:
Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयुध् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘देहिनः’ इत्यस्य विशेषणम्
देहिनःof the embodied being
देहिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
कदाचित्sometimes
कदाचित्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (sometimes)
चलतेwavers/moves
चलते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
चित्तम्the mind
चित्तम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तीक्ष्ण-शस्त्र-हतस्यof one struck/killed by a sharp weapon
तीक्ष्ण-शस्त्र-हतस्य:
Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक) + शस्त्र (प्रातिपदिक) + हत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तीक्ष्णेन शस्त्रेण हतः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Viṣṇu (in dialogue with Śakra/Indra)

Tirtha: Śrī Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Sages (frame)

Scene: A battlefield moment: a warrior engaged face-to-face, eyes showing sudden doubt; a sharp weapon strike lands; above, a subtle depiction of the departing jīva and ritualists preparing later śānti/śrāddha.

W
Warrior
B
Battle (saṃgrāma)

FAQs

Outer valor does not guarantee inner steadiness; dharma accounts for the subtle condition of the mind at death.

The verse occurs within the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya section of the Nāgara Khaṇḍa.

No direct rite is prescribed here; it supports why special rules may apply for those slain by weapons.