Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

विष्णुरुवाच । असंशयं सहस्राक्ष हता युद्धे पराङ्मुखाः । प्रेतत्वे यांति ते सर्वे देवा वा मानुषा यदि

viṣṇuruvāca | asaṃśayaṃ sahasrākṣa hatā yuddhe parāṅmukhāḥ | pretatve yāṃti te sarve devā vā mānuṣā yadi

พระวิษณุตรัสว่า: โอ้ผู้มีพันเนตร โดยไม่ต้องสงสัย ผู้ใดถูกสังหารในศึกขณะหันหลังหนี ย่อมไปสู่ภาวะเปรตทั้งสิ้น—ไม่ว่าเป็นเทพหรือมนุษย์

विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
असंशयम्without doubt; certainly
असंशयम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअसंशय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन रूपेण अव्ययार्थ (certainly/without doubt)
सहस्राक्षO Sahasrākṣa (Indra)
सहस्राक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसहस्र + अक्ष (प्रातिपदिके; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—सहस्रम् अक्षाणि यस्य (one who has a thousand eyes; Indra)
हताःslain
हताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त; √हन् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (slain)
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पराङ्मुखाःturned away
पराङ्मुखाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपराङ्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
प्रेतत्वेinto the state of being a preta
प्रेतत्वे:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रेतत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
यान्तिgo; attain
यान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वाor
वा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (or)
मानुषाःhumans
मानुषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तवाचक अव्यय (conditional conjunction: if)

Viṣṇu

Tirtha: Dhārātīrtha (contextual)

Type: tirtha

Listener: Indra (Sahasrākṣa)

Scene: Vishnu delivers a definitive judgment to Indra (Sahasrākṣa): all who are slain while turned away in battle become pretas, whether devas or humans; the scene is judicial and final.

V
Viṣṇu
I
Indra (Sahasrākṣa)
D
Deva
H
Human

FAQs

Dharma is impartial: fleeing and being killed from behind leads to preta-gati regardless of status, emphasizing inner courage and right orientation.

Dhārātīrtha (as the Adhyāya’s tīrtha context), though this verse states a general dharmic rule.

None; it is a categorical teaching on gati.