Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

ततोऽग्निशरणं गत्वा संतर्प्य च हुताशनम् । पञ्चवक्त्रेण मंत्रेण दत्त्वा पूर्णाहुतिं ततः । विप्रेभ्यो दक्षिणां दद्यात्स्वशक्त्या भोजनान्विताम्

tato'gniśaraṇaṃ gatvā saṃtarpya ca hutāśanam | pañcavaktreṇa maṃtreṇa dattvā pūrṇāhutiṃ tataḥ | viprebhyo dakṣiṇāṃ dadyātsvaśaktyā bhojanānvitām

แล้วจึงไปยังที่พึ่งแห่งไฟ บำรุงไฟศักดิ์สิทธิ์ให้พอใจ และถวายปูรณาหุติด้วยมนต์ปัญจวักตระ จากนั้นพึงถวายทักษิณาแก่พราหมณ์ตามกำลัง พร้อมภัตตาหาร

ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: then/from there)
अग्निशरणम्refuge/sanctuary of Agni
अग्निशरणम्:
Karma (Object of motion)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + शरण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष: ‘अग्नेः शरणम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund): having gone
संतर्प्यhaving satisfied
संतर्प्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootतृप् (धातु) + सम् (उपसर्ग) + य (ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): having satisfied/propitiated
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
हुताशनम्Agni (the oblation-eater)
हुताशनम्:
Karma (Object of propitiation)
TypeNoun
Rootहुत (कृदन्त) + अशन् (धातु/प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘हुतं अश्नाति’/‘हुताशनः’), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पञ्चवक्त्रेणwith the five-faced (mantra)
पञ्चवक्त्रेण:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (पञ्च वक्त्राणि यस्य/पञ्चवक्त्रः), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगे; अत्र नपुंसकलिङ्ग ‘पञ्चवक्त्र’ इति, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
मंत्रेणwith a mantra
मंत्रेण:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
दत्त्वाhaving offered
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootदा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय: having given/offered
पूर्णाहुतिम्a full oblation
पूर्णाहुतिम्:
Karma (Object of offering)
TypeNoun
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक) + आहुति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘पूर्णा आहुतिः’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (then)
विप्रेभ्यःto the Brahmins
विप्रेभ्यः:
Sampradana (Recipient)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), बहुवचन
दक्षिणाम्a gift/fee (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
स्वशक्त्याaccording to one’s ability
स्वशक्त्या:
Karana (According to means)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘स्वस्य शक्तिः’), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
भोजनान्विताम्accompanied with food
भोजनान्विताम्:
Visheshana (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootभोजन (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया/सह: ‘भोजनेन अन्विता’ = endowed with food), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘दक्षिणाम्’ इति विशेषण

Skanda (deduced)

Tirtha: Agnīśaraṇa (as referenced)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim approaches a consecrated fire-altar at a tīrtha, offers ghee and samidhs, completes a pūrṇāhuti while reciting the Pañcavaktra mantra, then respectfully gives dakṣiṇā and serves a meal to seated brāhmaṇas.

A
Agni (hutāśana)
P
Pañcavaktra-mantra
P
pūrṇāhuti
D
dakṣiṇā
V
vipra (brāhmaṇa)

FAQs

Purification is consummated by honoring Agni and supporting learned brāhmaṇas through charity and feeding—dharma is completed by giving.

No specific tīrtha is named; the verse gives a general completion-rite within the tīrtha-mahātmya context.

Perform Agni-satisfaction, offer pūrṇāhuti with the Pañcavaktra mantra, then give dakṣiṇā and भोजन (feeding) to brāhmaṇas according to capacity.