Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

तत्र शक्रो विपाप्माभूद्धत्वा गर्भं दितेः पुरा । विश्वस्ताया विशेषेण मातुः काकुत्स्थसत्तम । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा स्नानं कुरु महामते

tatra śakro vipāpmābhūddhatvā garbhaṃ diteḥ purā | viśvastāyā viśeṣeṇa mātuḥ kākutsthasattama | tasmāttatra drutaṃ gatvā snānaṃ kuru mahāmate

“ณ ที่นั้นเอง ครั้งโบราณศักระ (อินทร์) ได้พ้นมลทินบาป หลังทำลายครรภ์ของทิติ—โดยเฉพาะด้วยความไว้วางใจและพระกรุณาแห่งพระมารดา โอ ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์กกุทสถะ! เพราะฉะนั้น โอผู้มีปัญญาใหญ่ จงรีบไปและประกอบพิธีอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์เถิด”

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
विपाप्माsinless/freed from sin
विपाप्मा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि (उपसर्ग/पूर्वपद) + पाप्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (विगतः पाप्मा यस्य/विपाप्मा), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (शक्रः)
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund)
गर्भम्the embryo
गर्भम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
दितेःof Diti
दितेः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
विश्वस्तायाःof the trusting (one)
विश्वस्तायाः:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootविश्वस्त (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषणम् (मातुः)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (instrumental used adverbially)
मातुःof the mother
मातुः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
काकुत्स्थसत्तमO best of the Kakutsthas
काकुत्स्थसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (काकुत्स्थानां सत्तमः), पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (therefore)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Goal-place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund)
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
कुरुdo
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Bālamaṇḍana

Type: ghat

Listener: Rāma (addressed as Kākutstha-sattama) and Lakṣmaṇa

Scene: Mārkaṇḍeya narrates: at this very ford Indra once washed away sin after harming Diti’s embryo; the tīrtha glows with maternal grace; he urges swift travel and bathing.

I
Indra (Śakra)
D
Diti
B
Bālamaṇḍana Tīrtha (implied by ‘there’)
R
Rāma (Kākutstha-sattama)
D
Divine Mother (Mātā—contextual reference)

FAQs

Even heavy sin is curable through a divinely sanctioned tīrtha when approached with urgency, faith, and proper rite.

Bālamaṇḍana Tīrtha (the ‘there’ where Indra became sinless).

To go swiftly to the tīrtha and perform snāna for purification.