Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

शक्रतीर्थमिति ख्यातं चतुर्थं बालमण्डनम् । तत्र स्नात्वा च पंचाहं शक्रेश्वरमवेक्ष्य च । आश्विनस्य सितेऽष्टम्यां सर्वेषां लभते फलम्

śakratīrthamiti khyātaṃ caturthaṃ bālamaṇḍanam | tatra snātvā ca paṃcāhaṃ śakreśvaramavekṣya ca | āśvinasya site'ṣṭamyāṃ sarveṣāṃ labhate phalam

ตีรถะลำดับที่สี่เลื่องชื่อว่า “ศักรตีรถะ” อันเป็น “พาลมันฑนะ” คือผู้ประดับและเกื้อกูลเยาว์วัย ครั้นอาบน้ำชำระที่นั่นติดต่อกันห้าวัน และได้เฝ้าดู “ศักเรศวร” แล้ว ในวันขึ้น ๘ ค่ำ เดือนอาศวิน ย่อมได้ผลบุญแห่งกุศลทั้งปวง

शक्र-तीर्थम्Śakra-tīrtha
शक्र-तीर्थम्:
Karta/Predicate nominal (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशक्र + तीर्थ (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शक्रस्य तीर्थम्)
इतिthus
इति:
Sambandha/Quotative marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/quotative particle)
ख्यातम्is known
ख्यातम्:
Karta/Predicate participle
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चतुर्थम्the fourth
चतुर्थम्:
Karta/Predicate nominal
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (तीर्थम् implied)
बाल-मण्डनम्adornment of children (name/epithet)
बाल-मण्डनम्:
Karta/Predicate nominal (apposition)
TypeNoun
Rootबाल + मण्डन (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (बालानां मण्डनम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb of place)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
and
:
Sambandha/Conjunction
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)
पञ्च-अहम्for five days
पञ्च-अहम्:
Karma (Object/extent/अवधि)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + अहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समास (पञ्चाहम् = five days)
शक्रेश्वरम्Śakreśvara
शक्रेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र + ईश्वर (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शक्रस्य ईश्वरः)
अवेक्ष्यhaving beheld
अवेक्ष्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootअव + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-प्राय (absolutive/gerund; -य form), पूर्वकालिक क्रिया
and
:
Sambandha/Conjunction
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)
आश्विनस्यof Āśvina (month)
आश्विनस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआश्विन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (मास-नाम)
सितेin the bright (fortnight)
सिते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (अष्टम्याम् इत्यस्य)
अष्टम्याम्on the eighth (tithi)
अष्टम्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअष्टमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन
लभतेobtains
लभते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Viśvāmitra (contextual)

Tirtha: Śakratīrtha (Bālamaṇḍana)

Type: ghat

Scene: A temple tank labeled Śakratīrtha where pilgrims bathe for five consecutive days; children are ceremonially adorned (bālamaṇḍana) while elders offer lamps; the Śakreśvara liṅga shrine stands nearby with Indra/Śakra iconography (vajra, elephants) subtly present.

Ś
Śakratīrtha
Ś
Śakreśvara
I
Indra (Śakra)
Ā
Āśvina
Ś
Śuklāṣṭamī

FAQs

Pilgrimage disciplines (multi-day snāna) combined with Śiva-darśana, performed on an auspicious tithi, are portrayed as yielding comprehensive religious merit.

Śakratīrtha and its presiding Śiva, Śakreśvara, within Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha-list.

Bathing at Śakratīrtha for five days and taking darśana of Śakreśvara, especially on Āśvina bright aṣṭamī.