Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 138

यत्र सोमेश्वरो देवस्त्यक्त्वा कैलासमागतः । न मया पठिता वेदा न च शास्त्रं नृपोत्तम । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन भिक्षां चराम्यहम्

yatra someśvaro devastyaktvā kailāsamāgataḥ | na mayā paṭhitā vedā na ca śāstraṃ nṛpottama | tīrthayātrāprasaṃgena tena bhikṣāṃ carāmyaham

ที่นั่นคือสถานที่ซึ่งพระโสมेशวรเสด็จมา หลังละไกรลาส โอ้พระราชาผู้ประเสริฐ ข้าพเจ้าไม่เคยศึกษาพระเวท ไม่เคยเรียนศาสตรา ทั้งหมดนี้เป็นเพียงเหตุแห่งการจาริกทีรถะ ทำให้ข้าพเจ้าดำรงชีพด้วยบิณฑบาต

yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय (relative adverb): where
someśvaraḥSomeśvara (Lord Soma)
someśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: सोमस्य ईश्वरः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'someśvaraḥ' इति समानाधिकरण
tyaktvāhaving left
tyaktvā:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√tyaj त्यज् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त/gerund): having abandoned
kailāsamKailāsa
kailāsam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkailāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
āgataḥcame
āgataḥ:
Karta (Predicate complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√gam गम् (धातु) + ā + क्त
Formकृदन्त (past participle/क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'has come'
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle): not
mayāby me
mayā:
Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्तृकरणे (agent in passive)
paṭhitāḥstudied/read
paṭhitāḥ:
Karta (Predicate complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√paṭh पठ् (धातु) + क्त
Formकृदन्त (past passive participle/क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'vedāḥ' इति विशेष्ये
vedāḥVedas
vedāḥ:
Karta (Subject of passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
nanor/not
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (negation)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction): and
śāstramtreatise/scripture
śāstram:
Karta (Subject of implied passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootśāstra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ellipsis: paṭhitam)
nṛpa-uttamaO best of kings
nṛpa-uttama:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास: उत्तमः नृपः; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
tīrtha-yātrā-prasaṃgenadue to the occasion of pilgrimage
tīrtha-yātrā-prasaṃgena:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक) + prasaṅga (प्रातिपदिक)
Formसमास (बहुपद-तत्पुरुष): तीर्थयात्रायाः प्रसङ्गः; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
tenatherefore/for that reason
tena:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; हेतु-निर्देशे
bhikṣāmalms
bhikṣām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhikṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
carāmiI practice/go about (begging)
carāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√car चर् (धातु) + लट् (लट्-लकार)
Formतिङन्त; लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन

Unspecified pilgrim/ascetic (addressing a king)

Tirtha: Someśvara/Somnātha at Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: A king (nṛpottama)

Scene: A mendicant addresses a king: behind him, a vision-like tableau of Śiva as Someśvara arriving from Kailāsa—snowy peaks fading into a coastal temple with a liṅga, merging mountain and sea symbolism; the mendicant holds a begging bowl, eyes lowered in humility.

S
Someśvara (Śiva)
K
Kailāsa
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Humility and devotion are valued: even without Vedic scholarship, one may pursue dharma through tīrthayātrā and a simple life.

Prabhāsa-kṣetra is implied as the destination, associated with Someśvara (Śiva) who is said to have come there after leaving Kailāsa.

No formal rite is prescribed; the verse mentions bhikṣā (living on alms) in connection with pilgrimage.