Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 105

चतुर्दशीदिने प्राप्ते सोमवारे च संस्थिते । द्वाभ्यां यः कुरुते श्राद्धं श्रद्धया परया युतः । गयाश्राद्धेन किं तस्य मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

caturdaśīdine prāpte somavāre ca saṃsthite | dvābhyāṃ yaḥ kurute śrāddhaṃ śraddhayā parayā yutaḥ | gayāśrāddhena kiṃ tasya manuḥ svāyaṃbhuvo'bravīt

เมื่อถึงวันจตุรทศี และบังเอิญตรงกับวันจันทร์ ผู้ใดประกอบศราทธะ ณ ที่นั้นด้วยมือทั้งสอง (ด้วยดินศักดิ์สิทธิ์นั้น) พร้อมศรัทธาอันยิ่ง—ผู้นั้นจะต้องการศราทธะแห่งคยาไปเพื่อสิ่งใดเล่า? ดังที่สวายัมภูวะมนูได้ประกาศไว้

चतुर्दशीदिनेon the fourteenth day
चतुर्दशीदिने:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—सप्तमी-तत्पुरुषः (चतुर्दश्यां दिनम्)
प्राप्तेwhen (it) has arrived
प्राप्ते:
Adhikarana (Temporal condition/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘सति-सप्तमी’ (when it has arrived)
सोमवारेon Monday
सोमवारे:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसोमवार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सोमस्य वारः)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
संस्थितेwhen (it) is fixed/occurring
संस्थिते:
Adhikarana (Temporal condition/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘सति-सप्तमी’ (when it is set/established)
द्वाभ्याम्with two (hands/means)
द्वाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), द्विवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
कुरुतेdoes/performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
परयाsupreme, great
परया:
Karana (Instrument-qualifier/करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (श्रद्धया इति)
युतःendowed (with)
युतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (यः)
गयाश्राद्धेनwith the Gayā-śrāddha
गयाश्राद्धेन:
Karana (Instrument/standard of comparison/करण)
TypeNoun
Rootगया (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गयायाः श्राद्धम्)
किम्what (use)
किम्:
Karma (Interrogative object/प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक-सर्वनाम
तस्यfor him/of him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
मनुःManu
मनुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वायंभुवःSvāyambhuva
स्वायंभुवः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मनुः)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Sūta (citing Svāyambhuva Manu)

Tirtha: Śūdrā/Brāhmaṇī tīrtha (śrāddha efficacy locus; implied)

Type: kshetra

Listener: Dvijas/sages

Scene: On a Monday Caturdaśī, a devotee performs śrāddha at the tīrtha-bank, offering piṇḍas and water, with sacred earth held in both hands; pitṛs are envisioned receiving offerings in subtle form.

S
Svāyambhuva Manu
G
Gayā
Ś
Śrāddha
C
Caturdaśī
S
Somavāra (Monday)

FAQs

A tīrtha, when approached with timing and deep faith, can confer extraordinary ancestral merit—so great it is likened to (or surpassing) famed rites at Gayā.

The same tīrtha of Adhyāya 198 (connected with sacred earth and a liṅga), presented as exceptionally potent for śrāddha.

Perform śrāddha when Caturdaśī coincides with Monday, doing it with supreme faith (and contextually, using the tīrtha’s sacred earth taken with both hands).