Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56

सपत्नीकस्य मित्राणां यच्च दुःखमुपस्थितम् । निवेद्य तत्तथा प्रोचुर्भू योऽपिविनयान्वितम्

sapatnīkasya mitrāṇāṃ yacca duḥkhamupasthitam | nivedya tattathā procurbhū yo'pivinayānvitam

เขาทั้งหลายทูลแจ้งความทุกข์ที่บังเกิดแก่สหายทั้งหลายพร้อมภรรยา แล้วเมื่อกราบทูลให้ทราบแล้ว ก็กล่าวอีกครั้งด้วยความนอบน้อมถ่อมตน

सपत्नीकस्यof the man with his wife
सपत्नीकस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस-पत्नी-क (प्रातिपदिक; स + पत्नी + क-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘पत्नी सहित’ इति विशेषणार्थक-समासान्त-प्रातिपदिक
मित्राणाम्of (his) friends
मित्राणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
यत्whatever/that which
यत्:
Karma/Predicate complement (Object/पूरक)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत्
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
दुःखम्sorrow, distress
दुःखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
उपस्थितम्that had arisen/occurred
उपस्थितम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतभावे क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘प्राप्तम्/आगतं’
निवेद्यhaving reported/informed
निवेद्य:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-विद् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त/अव्ययीभावार्थ)
Formक्त्वान्त-समकक्ष ल्यपन्त अव्यय; पूर्वक्रिया (having informed)
तत्that (matter)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तथाthus, in that manner
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb)
प्रोचुःthey said, they spoke
प्रोचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
भूःEarth / O Earth
भूः:
Karta/Addressed (Subject or Vocative context)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक/नाम; ‘भू’ = पृथ्वी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संबोधनार्थे अपि प्रयोगः सम्भवः
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso, even
अपि:
Modifier (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय/अपेक्षाबोधक-निपात (particle)
विनय-अन्वितम्endowed with humility
विनय-अन्वितम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘विनयेन अन्वितम्’ (तृतीया-तत्पुरुष)

Narrator (contextual)

Scene: A group of anxious townsmen with their wives, hands folded, narrate their sorrow to a seated learned authority in a सभा-like setting; faces show humility and worry.

F
friends (mitra)
W
wives (patnī)
B
Bhartṛyajña (implied addressee)

FAQs

Humility and truthful reporting are essential when seeking dharmic remedy for collective suffering.

The setting remains Vāstupada, approached as a place where dharmic doubts and crises are resolved.

No specific ritual is prescribed; the verse emphasizes vinaya and proper petitioning as part of dharmic process.