Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

विप्राणां चाथ पुत्रस्य तदोवाच सुदुःखितः । कृत्वाश्रुमोक्षणं भूरि बाष्पगद्गदया गिरा

viprāṇāṃ cātha putrasya tadovāca suduḥkhitaḥ | kṛtvāśrumokṣaṇaṃ bhūri bāṣpagadgadayā girā

แล้วเขาผู้ทุกข์ระทมยิ่งนัก กล่าวแก่พราหมณ์ทั้งหลายและแก่บุตรของตน; หลั่งน้ำตาเป็นอันมาก เสียงสะอื้นจนพูดติดขัด

विप्राणाम्of the Brahmins
विप्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचनम् (genitive plural)
and
:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अथthen
अथ:
Sambandha (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (sequencing particle: 'then')
पुत्रस्यof (his) son
पुत्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचनम् (genitive singular)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (then/at that time)
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
सुदुःखितःdeeply sorrowful
सुदुःखितः:
Visheshana of Karta (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःखित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (कर्ता-विशेषण)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund); धातुः: कृ; अर्थः: 'having done'
अश्रु-मोक्षणम्shedding of tears
अश्रु-मोक्षणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअश्रु (प्रातिपदिक) + मोक्षण (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (अश्रूणां मोक्षणम् = shedding of tears); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; 'कृत्वा' इत्यस्य कर्म
भूरिmuch
भूरि:
Visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formपरिमाणवाचक-अव्ययम् (adverb: 'much, greatly')
बाष्प-गद्गदयाwith a tear-choked (voice)
बाष्प-गद्गदया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootबाष्प (प्रातिपदिक) + गद्गद (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (बाष्पेण गद्गदा = choked with tears); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; 'गिरा' इत्यस्य विशेषणम्
गिराwith (his) speech/voice
गिरा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगिर्/गिरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचनम् (instrumental singular)

Viśvāvasu (implied by prior verse)

Type: kshetra

Scene: A distressed father addresses brāhmaṇas and his son; tears flow, his speech breaks, the assembly listens in solemn silence.

V
Viśvāvasu
B
Brāhmaṇas
S
Son (Parāvasu)

FAQs

Even righteous acts can cause worldly grief; the Purāṇic narrative acknowledges human emotion amid dharmic duty.

No tīrtha is named in this verse; it is a character-focused narrative moment within the chapter.

No new ritual is prescribed here; it describes the father’s sorrowful address before advising against the expiation.