Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 77

यक्ष्मोवाच । तीर्थेऽस्मिंस्तावके देव सदाहं तपसि स्थितः । तिष्ठामि यदि वादेशस्तावको जायते मम

yakṣmovāca | tīrthe'smiṃstāvake deva sadāhaṃ tapasi sthitaḥ | tiṣṭhāmi yadi vādeśastāvako jāyate mama

ยักษมะกล่าวว่า: “ข้าแต่เทพ ในทีรถะอันเป็นของพระองค์นี้ ข้าพเจ้าดำรงอยู่ในตบะเสมอมา ข้าพเจ้าจะพำนักอยู่ หากมีแดนหรือที่อยู่ซึ่งเป็นของพระองค์ถูกกำหนดให้แก่ข้าพเจ้า”

यक्ष्मःYakṣma (personified disease)
यक्ष्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyakṣma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तीर्थेin the sacred place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तावकेbelonging to you
तावके:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottāvaka (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तीर्थे/अस्मिन् इति विशेषण (belonging to you)
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सदाalways
सदा:
None
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण (always)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तपसिin austerity
तपसि:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्थितःstanding/abiding
स्थितः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अहम् इति कर्तरि प्रयोगे विधेय
तिष्ठामिI remain/stand
तिष्ठामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
None
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
वाor
वा:
None
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
आदेशःcommand, instruction
आदेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootādeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तावकःyour
तावकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottāvaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; आदेशः इति विशेषण
जायतेarises/comes about
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
ममfor me/of me
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

Yakṣma

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (frame); within story, the addressed deity/Brahmā hears Yakṣma

Scene: Yakṣma speaks humbly: an ascetic figure at the tīrtha, emaciated yet radiant from tapas, requesting a sanctioned dwelling-place; the deity/authority listens, poised to assign jurisdiction.

Y
Yakṣma
T
Tīrtha
D
Deva (addressed deity, contextually Brahmā)

FAQs

Even afflictive forces are restrained by divine order and redirected through tapas and rightful placement.

The verse explicitly speaks of ‘this tīrtha’ in the Yakṣma-tīrtha origin account within Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya.

No direct ritual is prescribed here; it frames the tīrtha’s sanctity through Yakṣma’s continued tapas and the request for an assigned place.