Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

सूत उवाच । चतुर्थे दिवसे प्राप्ते ततो यज्ञसमुद्भवे । ऋत्विग्भिर्याज्ञिकं कर्म प्रारब्धं तदनंतरम्

sūta uvāca | caturthe divase prāpte tato yajñasamudbhave | ṛtvigbhiryājñikaṃ karma prārabdhaṃ tadanaṃtaram

สูตกล่าวว่า: ครั้นถึงวันที่สี่ ในยัญญะที่ได้เริ่มขึ้นนั้น เหล่าฤตวิชก็เริ่มประกอบกรรมพิธีแห่งยัญญะโดยพลันถัดจากนั้น

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Masculine nominative singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम् (3rd person singular)
चतुर्थेon the fourth
चतुर्थे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (Locative singular) — दिवसे इति पदस्य विशेषणम्
दिवसेday
दिवसे:
Adhikarana (Time-location)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (Masculine locative singular)
प्राप्तेwhen (it) had arrived
प्राप्ते:
Sati-saptami (Temporal circumstance)
TypeAdjective
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त (कृत्) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि; पुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (Locative singular) — सति-सप्तमी (when it had arrived)
ततःthen
ततः:
Kriyavisheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद् + तस्)
Formअव्ययम् (then/from there)
यज्ञसमुद्भवेat the arising/occasion of the sacrifice
यज्ञसमुद्भवे:
Adhikarana (Location/circumstance)
TypeNoun
Rootयज्ञ + समुद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (Masculine locative singular) — सति-सप्तमी/अधिकरणम् (in/at the arising of the sacrifice)
ऋत्विग्भिःby the officiating priests
ऋत्विग्भिः:
Kartr/Instrument (Agent: by the priests)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Masculine instrumental plural)
याज्ञिकम्ritual; sacrificial
याज्ञिकम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootयाज्ञिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter accusative singular) — कर्म इति पदस्य विशेषणम्
कर्मact; rite
कर्म:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter accusative singular)
प्रारब्धम्was begun
प्रारब्धम्:
Vidheyavisheshana (Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootप्र + रभ् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रारब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Neuter nominative singular) — कर्म इति पदस्य विधेयविशेषणम्
तत्that
तत्:
Anuvritti/Pratishedha (Anaphoric)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Neuter nominative singular) — कर्म इति पदस्य अनुवृत्तिः (that [rite])
अनन्तरम्immediately after
अनन्तरम्:
Kriyavisheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formकालवाचक-अव्ययप्रयोगः (immediately thereafter)

Sūta

Tirtha: Keśvara-kṣetra (Śrīhāṭa)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (frame)

Scene: A bustling sacrificial arena on the fourth day: ṛtviks in white garments arrange kuśa, ladles, and fire-altars; the yajamāna sits attentive as the rite begins with renewed intensity.

S
Sūta
Ṛtvij (priests)
Y
Yajña

FAQs

Dharma is enacted through properly commenced ritual, guided by qualified priests and orderly procedure.

The broader narrative continues within the Śrīhāṭa–Keśvara-kṣetra Māhātmya setting of the Nāgara Khaṇḍa.

The commencement of yājñika-karman by ṛtvij on the appointed day (the fourth day).