Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

दूरादतिथयो यस्य गृहमायांति निर्वृताः । स गृहस्थ इति प्रोक्तः शेषाश्च गृहरक्षिणः

dūrādatithayo yasya gṛhamāyāṃti nirvṛtāḥ | sa gṛhastha iti proktaḥ śeṣāśca gṛharakṣiṇaḥ

ผู้ใดที่อาคันตุกะมาเยือนเรือนของเขาด้วยความยินดี แม้จากแดนไกล ผู้นั้นแลจึงเรียกว่า ‘คฤหัสถ์’ โดยแท้; ส่วนที่เหลือเป็นเพียงผู้เฝ้าบ้านเท่านั้น

दूरात्from afar
दूरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formअपादानार्थे अव्यय (ablatival adverb)
अतिथयःguests
अतिथयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
गृहम्house
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आयान्तिcome
आयान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-या (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, परस्मैपद
निर्वृताःsatisfied/content
निर्वृताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-√वृत्/वृत्त (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (अतिथयः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
गृहस्थःhouseholder
गृहस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निदर्शन-अव्यय (quotative particle)
प्रोक्तःis said/called
प्रोक्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (अस्ति इति अध्याहार्य)
शेषाःthe rest/others
शेषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गृहरक्षिणःhouse-guards/keepers of the house
गृहरक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृह + रक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: गृहस्य रक्षिणः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Sūta

Scene: A prosperous yet simple home with an open threshold; travelers approach smiling; the householder stands ready with water and food—depicting the home as a ‘magnet’ for guests due to dharmic reputation.

G
gṛhastha
A
atithi

FAQs

A home becomes sacred through generosity; the gṛhastha is defined by service, not mere possession.

No tīrtha is specified in this verse; it presents a universal standard of dharma.

Cultivating a household culture of welcome and service so that guests depart satisfied.