Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति

atithiryasya bhagnāśo gṛhātpratinivartate | sa dattvā duṣkṛtaṃ tasmai puṇyamādāya gacchati

หากอาคันตุกะผู้หนึ่ง เมื่อความหวังแตกสลายแล้วหันกลับจากเรือนของผู้ใด เขาย่อมจากไปโดยมอบบาปกรรมของตนให้ผู้นั้น และนำบุญของคฤหัสถ์ผู้นั้นติดไป

अतिथिःguest
अतिथिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
भग्नाशःwith hope broken/disappointed
भग्नाशः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभग्न + आशा (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (भग्ना आशा यस्य/भग्नाशा); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (अतिथेः)
गृहात्from the house
गृहात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
प्रतिनिवर्ततेreturns/goes back
प्रतिनिवर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-नि-वृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
सःhe (the guest)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having done)
दुष्कृतम्sin/evil deed
दुष्कृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुष्कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तस्मैto him (the householder)
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आदायhaving taken away
आदाय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल
गच्छतिgoes
गच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

Sūta

Scene: A weary guest turns back from a doorway, head lowered; inside, the negligent householder remains indifferent. A subtle, symbolic transfer of light (puṇya) leaving the house and shadow (pāpa) entering it.

A
atithi
P
puṇya
D
duṣkṛta

FAQs

Neglecting a guest has immediate karmic consequences: merit is lost and demerit is gained.

No particular tīrtha is mentioned; the verse teaches universal dharma within a tīrtha-māhātmya setting.

The implied prescription is to satisfy and honor the atithi so he does not depart disappointed.