Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

ततःप्रभृति चित्ते स्वे धारयामि सदैव तु । विश्वरूपं तथा सूर्यं हृत्पंकजनिवासिनम्

tataḥprabhṛti citte sve dhārayāmi sadaiva tu | viśvarūpaṃ tathā sūryaṃ hṛtpaṃkajanivāsinam

นับแต่นั้นมา ข้าพเจ้าทรงไว้ในจิตของตนเสมอ คือพระสุริยะผู้มีรูปเป็นสากล ผู้สถิตอยู่ในดอกบัวแห่งหฤทัย

tataḥprabhṛtifrom then on
tataḥprabhṛti:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ + prabhṛti (अव्यय)
Formअव्यय; अव्ययीभावसमासः (tataḥ + prabhṛti) = 'ततः आरभ्य' (from that time onward)
cittein (my) mind
citte:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन (locative singular)
svein one’s own
sve:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (citte इति विशेष्यस्य)
dhārayāmiI hold/retain
dhārayāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdhṛ (धातु)
Formलट्-लकार (present); उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्; धारणार्थक क्रिया
sadaivaalways
sadaiva:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā + eva (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb)
tuindeed/but
tu:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः/समुच्चय-व्यतिरेकसूचकः (particle)
viśvarūpamuniversal-formed
viśvarūpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootviśva + rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (sūryam इति विशेष्यस्य)
tathāthus/also
tathā:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (in that manner/also)
sūryamthe Sun
sūryam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (accusative singular)
hṛtpaṃkajanivāsinamdwelling in the lotus of the heart
hṛtpaṃkajanivāsinam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roothṛt (प्रातिपदिक) + paṃkaja (प्रातिपदिक) + nivāsin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः (हृद्-पङ्कज-निवासिन् = 'हृदय-पद्मे निवसति इति'); विशेषणम् (sūryam)

Unspecified first-person speaker (continuing the contemplative account)

Listener: dvijoत्तमāḥ (addressed brāhmaṇas)

Scene: A yogin sits in stillness; within his chest a lotus blooms, and in its center shines the Viśvarūpa Sun—rays expanding to contain worlds, gods, and directions.

S
sūrya
V
viśvarūpa
H
hṛtpaṅkaja (heart-lotus)

FAQs

Continuous remembrance (dhāraṇā) of the divine within the heart is portrayed as a sustaining yogic practice.

Not named in this verse; it provides devotional-yogic meditation within the larger tīrtha narrative.

Meditative prescription: dhāraṇā of Viśvarūpa Sūrya in the heart-lotus.