Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 69

उद्गातुः प्रभवं चैव तथाध्वर्योः परस्परम् । प्रोचुस्ते तत्त्वमाश्रित्य तथान्ये दूषयन्ति तत्

udgātuḥ prabhavaṃ caiva tathādhvaryoḥ parasparam | procuste tattvamāśritya tathānye dūṣayanti tat

พวกเขากล่าวถึงหลักอันถูกต้องแห่งหน้าที่ของอุทคาตฤ และความสัมพันธ์ซึ่งกันและกันของอัธวรรยุและผู้อื่น โดยอาศัยตัตตวะเป็นฐานกล่าวว่าเป็นความจริง ทว่าอีกพวกหนึ่งกลับติเตียนทัศนะนั้น

उद्गातुःof the Udgātṛ priest
उद्गातुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउद्गातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
प्रभवम्origin
प्रभवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
एवindeed
एव:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (indeed/just)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; तुल्य/अनुक्रमार्थक (likewise/also)
अध्वर्योःof the two Adhvaryu priests
अध्वर्योः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअध्वर्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), द्विवचन
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय; परस्पर-क्रियाविशेषण (mutually)
प्रोचुःthey declared
प्रोचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
तत्त्वम्the truth / principle
तत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आश्रित्यhaving relied on
आश्रित्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/त्वा), ‘आश्रित्य’ = आश्रयणं कृत्वा/आधारं कृत्वा
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
दूषयन्तिthey criticize / corrupt
दूषयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदूष् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Type: kshetra

Scene: Ritual experts point to manuscripts and ritual diagrams: one explains the Udgātṛ’s origin/function, another the Adhvaryu’s mutual relation with other priests; a few listeners object, creating a tense but controlled debate.

U
Udgātṛ
A
Adhvaryu
Y
Yajña

FAQs

Even sacred learning can become contentious; true dharma requires humility and fidelity to the intent of yajña rather than mere argument.

The setting is within Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya connected to Rūpatīrtha, though the verse highlights yajña-priestly roles.

It references the functions/authority of the Udgātṛ and Adhvaryu and their interrelation in conducting the sacrifice.