Previous Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 488

श्रुत्वा पैतामहं यज्ञं कौतुकेन समन्विताः । कीदृशो भविता यज्ञो दीक्षितो यत्र पद्मजः

śrutvā paitāmahaṃ yajñaṃ kautukena samanvitāḥ | kīdṛśo bhavitā yajño dīkṣito yatra padmajaḥ

ครั้นได้ยินข่าวยัญญะปัยตามหะ พวกเขาก็เปี่ยมด้วยความพิศวงอันเร่าร้อนว่า “ยัญญะนั้นจะเป็นเช่นไร ที่ซึ่งผู้บังเกิดจากดอกบัว (พรหมา) เองทรงเป็นผู้รับทิศาและประกอบพิธี?”

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
Formअव्यय-कृदन्त (क्त्वा/ल्यप्), पूर्वकालिक-क्रिया (having heard)
पैतामहम्of the Grandfather (Brahmā); ancestral
पैतामहम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपैतामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (pertaining to the Pitāmaha/Brahmā)
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कौतुकॆनwith curiosity; with eagerness
कौतुकॆन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
समन्विताःendowed; accompanied
समन्विताः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + अन्वि/इ (धातु) → समन्वित (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि-प्रयोगः (endowed/possessed)
कीदृशःwhat kind of?
कीदृशः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-विशेषणम्
भविताwill be
भविता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (he/it will be)
यज्ञःthe sacrifice
यज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दीक्षितःconsecrated; initiated
दीक्षितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीक्ष् (धातु) → दीक्षित (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (initiated/consecrated)
यत्रwhere
यत्र:
Avyaya (Clause linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक (relative adverb: where)
पद्मजःPadmaja (Brahmā)
पद्मजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद्म + ज (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पद्मात् जायते इति = Brahmā)

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (hosting the Paitāmaha yajña)

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ (audience)

Scene: Crowds of sages and celestial beings gather, faces lit with anticipation, looking toward a grand yajña arena where Brahmā is to be consecrated; banners, vedi geometry, and ritual vessels abound.

B
Brahmā (Padmaja)
P
Paitāmaha Yajña
Y
Yajña

FAQs

When the highest authorities honor a rite with consecration, it magnifies faith and inspires seekers to approach sacred places and rituals with reverence.

Within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya narrative framework; the verse foregrounds the Paitāmaha yajña rather than naming a new tīrtha.

Dīkṣā (ritual consecration) of the yajamāna is referenced—here, remarkably, Brahmā himself is said to be dīkṣita.