Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

ततो हृष्टश्चतुर्वक्त्रः स्थापयामास तत्क्षणात् । लिगं माहेश्वरं तत्र कपालेश्वरसंज्ञितम्

tato hṛṣṭaścaturvaktraḥ sthāpayāmāsa tatkṣaṇāt | ligaṃ māheśvaraṃ tatra kapāleśvarasaṃjñitam

แล้วจตุรวักตระ (พรหมา) ผู้เปี่ยมปีติ ได้สถาปนาทันที ณ ที่นั้น ศิวลึงค์อันเป็นมหेशวร ซึ่งมีนามว่า “กะปาเลศวร”

ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (sequential adverb)
हृष्टःdelighted
हृष्टः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (nominative singular masculine)
चतुर्वक्त्रःthe four-faced (Brahmā)
चतुर्वक्त्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (चत्वारि वक्त्राणि यस्य); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (epithet of Brahmā)
स्थापयामासestablished
स्थापयामास:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थापय (णिच् causative)
Formलिट् (परस्मैपद, periphrastic perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन (3rd person singular)
तत्क्षणात्immediately
तत्क्षणात्:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; पञ्चमी-प्रयोगार्थ (ablatival adverb)
लिङ्गम्liṅga (emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular neuter)
माहेश्वरम्of Maheśvara (Śiva)
माहेश्वरम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमाहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (agreeing with लिङ्गम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
कपालेश्वरसंज्ञितम्named ‘Kapāleśvara’
कपालेश्वरसंज्ञितम्:
Viśeṣaṇa (Naming epithet/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकपालेश्वर (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (कपालेश्वर इति संज्ञा यस्य/यत्); भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (agreeing with लिङ्गम्)

Narrator (Purāṇic storyteller)

Tirtha: Kapāleśvara

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ

Scene: Four-faced Brahmā, radiant and delighted, performs immediate liṅga-pratiṣṭhā on the newly purified ground; attendants and sages witness the naming of Kapāleśvara.

B
Brahmā
C
Caturvaktra
Ś
Śiva
K
Kapāleśvara
L
liṅga

FAQs

A tīrtha gains enduring sanctity through divine installation (pratiṣṭhā) and a revealed deity-name.

Kapāleśvara, the Maheśvara-liṅga established in this kṣetra.

Liṅga-pratiṣṭhā is described (installation), implying worship centered on the Kapāleśvara liṅga.