Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

कृतांजलिपुटो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम् । महेश्वरं समासाद्य यज्ञवाटसमाश्रितम्

kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā tataḥ provāca sādaram | maheśvaraṃ samāsādya yajñavāṭasamāśritam

แล้วเขาประนมมือเป็นอัญชลีด้วยความเคารพ และกล่าวด้วยความนอบน้อม—เข้าไปเฝ้าพระมหेशวรผู้ประทับอยู่ในมณฑลพิธียัญญะ

कृतhaving made/done
कृत:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formकृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे प्रातिपदिकरूपे समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत्; ‘कृत’ = done/made
अञ्जलि-पुटः(he) with folded hands
अञ्जलि-पुटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (अञ्जलेः पुटः); पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्; ‘folded hands’
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वकालिक क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formभू-धातोः त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तः (क्त्वान्त/gerund); ‘having become’
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; तद्-प्रातिपदिकात् तसिल्-प्रत्ययः; ‘thereupon/then’ (adverb)
प्रोवाचspoke
प्रोवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्सभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; प्र-उपसर्गः; ‘said/spoke’
सादरम्respectfully
सादरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootस-आदर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (क्रियाविशेषणरूपे नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-आकारान्तं रूपम्); ‘respectfully’
महेश्वरम्Maheshvara (Śiva)
महेश्वरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd), एकवचनम्
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वकालिक क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद् (धातु)
Formसम्+आ उपसर्गपूर्वक सद्-धातोः ल्यप्/क्त्वान्त-तुल्य अव्ययकृदन्तः (gerund); ‘having approached’
यज्ञ-वाट-समाश्रितम्who had resorted to the sacrificial enclosure
यज्ञ-वाट-समाश्रितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + वाट (प्रातिपदिक) + सम्-आ-√श्रि (धातु) क्त-प्रत्यय
Formसमासः: (यज्ञस्य वाटः) इति षष्ठी-तत्पुरुषः ‘यज्ञवाट’; ततः ‘यज्ञवाटं समाश्रितः’ इति उपपद-तत्पुरुषः; समाश्रित = सम्+आ+श्रि धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (महेश्वरम् इति विशेषणम्)

Unspecified narrator (within Sūta’s ongoing narration; action of Pitāmaha implied)

Type: kshetra

Scene: A devotee/ritualist stands at the edge of a blazing yajña-kuṇḍa, hands folded in añjali, stepping toward Maheśvara seated/standing within the sacrificial enclosure; priests and implements surround the fire altar.

M
Maheśvara (Śiva)
Y
Yajñavāṭa
P
Pitāmaha (implied)

FAQs

When dharma faces disruption, the proper response is humility and surrender—approaching the divine with reverence rather than agitation.

The verse highlights the sanctity of the yajña-vāṭa as a sacred locus where Maheśvara is present; the exact tīrtha name is not stated here.

Añjali (hands joined in reverence) and respectful address to Maheśvara are indicated as devotional-ritual actions in the crisis.