Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि त्वं भोक्तुकामस्तु समायातो व्रज द्रुतम् । एतस्यां सत्रशालायां भुञ्जते यत्र तापसाः । दीनान्धाः कृपणाश्चैव ततः क्षुत्क्षामकंठिताः

brāhmaṇā ūcuḥ | yadi tvaṃ bhoktukāmastu samāyāto vraja drutam | etasyāṃ satraśālāyāṃ bhuñjate yatra tāpasāḥ | dīnāndhāḥ kṛpaṇāścaiva tataḥ kṣutkṣāmakaṃṭhitāḥ

พราหมณ์ทั้งหลายกล่าวว่า: “หากท่านมาด้วยความปรารถนาจะฉันอาหาร ก็จงไปโดยเร็ว ในสัตรศาลานี้เหล่าตบะผู้บำเพ็ญพรตฉันอาหาร—พร้อมทั้งคนยากไร้ คนตาบอด และผู้ขัดสน ผู้มีลำคอแห้งผากและอ่อนแรงเพราะความหิว”

brāhmaṇāḥthe Brahmins
brāhmaṇāḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
yadiif
yadi:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formसम्बन्ध-अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyuzmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तम-पुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
bhoktukāmaḥdesirous of eating
bhoktukāmaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhoktu (कृदन्त, तुमुन् from √bhuj) + kāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुमुनन्त-समासपूर्वपद (desiderative: 'desirous to eat')
tuindeed/then
tu:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक (emphasis/contrast)
samāyātaḥhaving come
samāyātaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√yā (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'आगतः' (having come)
vrajago
vraja:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vraj (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)
drutamquickly
drutam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdruta (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
etasyāmin this
etasyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सर्वनामविशेषण (demonstrative)
satraśālāyāmin the alms/feeding hall
satraśālāyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsatra + śālā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (satra-syāḥ śālā)
bhuñjatethey eat
bhuñjate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhuj (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb of place)
tāpasāḥascetics
tāpasāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottāpasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
dīna-andhāḥthe poor and blind
dīna-andhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdīna + andha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय (dīnāś ca andhāś ca → dīnāndhāḥ)
kṛpaṇāḥwretched/poor
kṛpaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛpaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
tataḥtherefore/from that
tataḥ:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formतस्मात्/ततः इत्यर्थे; हेत्वर्थ/अपादानार्थक-अव्यय (from there/therefore)
kṣut-kṣāma-kaṇṭhitāḥfamished, emaciated
kṣut-kṣāma-kaṇṭhitāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṣut (प्रातिपदिक) + kṣāma (प्रातिपदिक) + kaṇṭhita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (hunger-thinned-throated = famished)

Brāhmaṇāḥ (the brāhmaṇas/ritualists)

Type: kshetra

Scene: A bustling satraśālā within a tīrtha precinct: ascetics seated in rows receiving food; nearby the poor, blind, and destitute are guided to eat; brāhmaṇas direct a wandering tapasvin toward the hall; vessels of rice, gruel, and water are carried by attendants.

B
brāhmaṇas
S
satraśālā
T
tāpasas
T
the poor and blind

FAQs

A sacred community institutionalizes compassion—providing a dedicated place where ascetics and the needy are fed.

The verse highlights the practice of a satraśālā within the tīrtha narrative, but does not name the location in this excerpt.

Directing those seeking food to the satraśālā, reflecting anna-dāna as an organized dharmic support alongside yajña.