Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

सूत उवाच । ततः पाणिग्रहं चक्रे तस्या देवः पितामहः । कृत्वा सोमं ततो मूर्ध्नि गृह्योक्तविधिना द्विजाः

sūta uvāca | tataḥ pāṇigrahaṃ cakre tasyā devaḥ pitāmahaḥ | kṛtvā somaṃ tato mūrdhni gṛhyoktavidhinā dvijāḥ

สูตะกล่าวว่า: แล้วปิตามหะผู้เป็นเทพได้ประกอบพิธีปาณิครหณะให้นาง ต่อจากนั้นเหล่าทวิชะตามบทบัญญัติคฤหยะ ได้วางโสมะไว้เหนือเศียรของนาง

sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (सूत प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (ततः अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरवाचक (adverb: then/thereupon)
pāṇigrahamhand-taking (marriage rite)
pāṇigraham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāṇigraha (पाणिग्रह प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः
cakreperformed
cakre:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (देव प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
pitāmahaḥthe grandsire (Brahmā)
pitāmahaḥ:
Karta (Apposition to devaḥ/कर्ता)
TypeNoun
Rootpitāmaha (पितामह प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkṛ (कृ धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive): having done
somamSoma (moon / soma)
somam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsoma (सोम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (ततः अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरवाचक (then)
mūrdhnion the head
mūrdhni:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (मूर्धन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
gṛhyokta-vidhināby the rite prescribed in the Gṛhya (texts)
gṛhyokta-vidhinā:
Karaṇa (Means/manner/करण)
TypeNoun
Rootgṛhya (गृह्य) + ukta (उक्त) + vidhi (विधि) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (गृह्ये उक्तः विधिः = the procedure stated in the Gṛhya-sūtras)
dvijāḥthe twice-born (brāhmaṇas)
dvijāḥ:
Karta (Agents/assistants/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (द्विज प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Sūta

Type: kshetra

Scene: Brahmā performs pāṇigrahaṇa; Brāhmaṇa priests chant; a luminous Soma emblem (crescent/moon-disc or Soma-plant) is ceremonially placed upon the bride’s head; sacred fire and ritual vessels glow.

S
Sūta
B
Brahmā (Pitāmaha)
B
Brāhmaṇas (Dvijas)
S
Soma
G
Gṛhya-sūtra rite

FAQs

Sacred outcomes depend on correct rite: when dharma is followed (gṛhya-vidhi), divine order is stabilized.

The verse is within a Tīrthamāhātmya framework but does not name a particular tirtha in this line.

Pāṇigraha is performed, and a gṛhya-prescribed act involving Soma placed on the bride’s head is described.