Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

एवं ज्ञात्वा सुरश्रेष्ठ कुरु यत्ते सुरोचते । अतिक्रामति कालोऽयं यज्ञयानसमुद्रवः । तिष्ठते च गृहव्यग्रा सापि स्त्री शिथिलात्मिका

evaṃ jñātvā suraśreṣṭha kuru yatte surocate | atikrāmati kālo'yaṃ yajñayānasamudravaḥ | tiṣṭhate ca gṛhavyagrā sāpi strī śithilātmikā

เมื่อรู้ดังนี้ โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่เทวะ จงกระทำตามที่ท่านเห็นสมควร กาลเวลากำลังล่วงไป และการเตรียมยานแห่งยัญพิธีก็อลหม่าน นางนั้นยังคงวุ่นกับงานเรือน—จิตใจอ่อนยวบในปณิธาน

एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
सुरश्रेष्ठO best of gods
सुरश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—सुराणां श्रेष्ठः
कुरुdo
कुरु:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
यत्that which
यत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
तेfor you/to you
ते:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
सुरोचतेseems good/pleases
सुरोचते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसु-√रुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अतिक्रामतिpasses by/elapses
अतिक्रामति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअति-√क्रम् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कालःtime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यज्ञयानसमुद्रवःthe bustle of the sacrificial journey
यज्ञयानसमुद्रवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ + यान + समुद्रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—यज्ञस्य यानस्य समुद्रवः (haste/commotion regarding the sacrificial journey)
तिष्ठतेremains/stays
तिष्ठते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
गृहव्यग्राbusy with the house
गृहव्यग्रा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगृह + व्यग्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—गृहे व्यग्रा/गृहकार्ये व्यग्रा (busy with home)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-प्रयोग (also/even)
स्त्रीwoman
स्त्री:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शिथिलात्मिकाweak-willed/slack-minded
शिथिलात्मिका:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिथिल + आत्मन् + इक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—शिथिलः आत्मा यस्याः सा (one whose spirit is slack)

Sūta (narration; counsel reported to a deva, likely Śakra/Indra)

Scene: A counsel-giver addresses ‘best of gods’: time is slipping; the yajña conveyance preparations are in turmoil; a woman remains home-bound, slack in resolve—an urgent decision point.

S
Sūta
S
Suraśreṣṭha (likely Indra)
Y
Yajña

FAQs

Dharma often demands timely decision-making; when sacred time is slipping away, leaders must act to protect the rite’s continuity.

The verse is part of a Tīrthamāhātmya chapter, but this line focuses on ritual timing rather than praising a named location.

No explicit prescription; it stresses that time is passing during yajña preparations and action is required.