Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

यदन्नं केशसूत्रास्थिश्लेष्मादिभिरुपप्लुतम् । हीनजात्यैश्च संस्पृष्टं तदस्माकं प्रजायते

yadannaṃ keśasūtrāsthiśleṣmādibhirupaplutam | hīnajātyaiśca saṃspṛṣṭaṃ tadasmākaṃ prajāyate

อาหารใดเปื้อนปนด้วยเส้นผม เส้นด้าย กระดูก เสมหะ และสิ่งอื่นทำนองนั้น และถูกต้องโดยผู้ที่ถูกนับว่าเกิดต่ำ—อาหารเช่นนั้นแลเป็นของเรา

यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; relative pronoun
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma/Pratijna (Object/Topic)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
केशhair
केश:
Sambandha (Compound-member)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
सूत्रthread
सूत्र:
Sambandha (Compound-member)
TypeNoun
Rootसूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग
अस्थिbone
अस्थि:
Sambandha (Compound-member)
TypeNoun
Rootअस्थि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग
श्लेष्मphlegm
श्लेष्म:
Sambandha (Compound-member)
TypeNoun
Rootश्लेष्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
आदिभिःand the like, etc.
आदिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; ‘etc.’ sense; with preceding compound
केशसूत्रास्थिश्लेष्मादिभिःwith hair, thread, bone, phlegm, etc.
केशसूत्रास्थिश्लेष्मादिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकेश + सूत्र + अस्थि + श्लेष्म + आदि (प्रातिपदिक-समूह)
Formसमाहार-द्वन्द्व (collective copulative), तृतीया (3), बहुवचन; instrument: ‘with hair, thread, bone, phlegm, etc.’
उपप्लुतम्defiled, contaminated
उपप्लुतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप + प्लु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘flooded/defiled’ qualifying अन्नम्
हीनlow, inferior
हीन:
Sambandha (Compound-member)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; ‘low/deficient’
जात्यैःby low castes/people of low birth
जात्यैः:
Karana (Instrument/Agent-contact)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
हीनजात्यैःby low-born people
हीनजात्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहीन + जाति (प्रातिपदिक-समास)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; ‘by persons of low birth’
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction: and)
संस्पृष्टम्touched, contacted
संस्पृष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + स्पृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘touched/handled’ qualifying अन्नम्
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; demonstrative pronoun
अस्माकम्of us / our
अस्माकम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Formषष्ठी (6), बहुवचन
प्रजायतेarises, comes about
प्रजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + जन् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Unspecified in snippet (likely a sage/teacher responding within the Tīrthamāhātmya dialogue)

Type: kshetra

Listener: King (nṛpa)

Scene: A stark illustrative tableau of impure food—hair, threads, bones, mucus—juxtaposed with the preta’s claim, while the king recoils in moral disgust.

FAQs

It stresses śauca (purity) in food and contact, teaching that neglect of purity aligns one with preta-like conditions and suffering.

This verse is part of the broader Tīrthamāhātmya context, but no single tīrtha is named in this specific śloka.

An implied discipline: avoid consuming or accepting food that is materially defiled or ritually improper (anna-śuddhi).