Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

ब्रह्मोवाच । मया शक्रात्र चानीतं सुपुण्यं पुष्करत्रयम् । कलिकालभयाच्चैव करिष्ये तदहं स्थिरम्

brahmovāca | mayā śakrātra cānītaṃ supuṇyaṃ puṣkaratrayam | kalikālabhayāccaiva kariṣye tadahaṃ sthiram

พระพรหมาตรัสว่า “ดูก่อนศักระ เราได้นำ ‘ปุษกร’ อันเป็นไตรภาคที่เปี่ยมบุญยิ่งมาสู่ที่นี่ และด้วยความหวั่นเกรงภัยแห่งกลียุค เราจักสถาปนาให้มั่นคง”

brahmāBrahmā
brahmā:
Kartā (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
mayāby me
mayā:
Kartā (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), एकवचन
śakraO Śakra (Indra)
śakra:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
atrahere
atra:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
ānītambrought
ānītam:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootā-√nī (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि
supuṇyamvery holy
supuṇyam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu + puṇya (प्रातिपदिक; उपपद-समास/उपसर्गसदृश)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पुष्करत्रयम्)
puṣkaratrayamthe triad of Puṣkara (three sacred lakes/places)
puṣkaratrayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpuṣkara + traya (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (three Puṣkaras)
kalikālabhayātfrom fear of the Kali age
kalikālabhayāt:
Apādāna (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootkali-kāla + bhaya (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (kalikālasya bhayam)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण)
kariṣyeI will make / I will do
kariṣye:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; आत्मनेपद
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
ahamI
aham:
Kartā (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
sthiramfirm / permanent
sthiram:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (तत्)

Brahmā

Tirtha: Puṣkara-traya

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/assembly (contextual)

Scene: Brahmā declares to Indra that he has brought the supremely meritorious Puṣkara-traya and will establish it firmly due to fear of Kali-yuga.

B
Brahmā
Ś
Śakra (Indra)
K
Kali-yuga
P
Puṣkara-traya

FAQs

In Kali-yuga, stable sacred institutions—tīrthas and dhārmic foundations—are upheld to protect beings and preserve merit.

Puṣkara-traya (the three sacred Pushkara tīrthas) is explicitly glorified as supremely meritorious.

The intent to ‘establish firmly’ the tīrtha for Kali-yuga welfare; the ritual means are detailed in the following verses.